1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-miş" eki cümleye "başkasından duyma, sonradan öğrenme" anlamı katmaktadır?
A) Dün akşam çok güzel bir film izlemiş.Merhaba sevgili öğrenciler!
Türkçede "-miş" eki, fiillere farklı anlamlar katabilen çok yönlü bir ektir. Bu soruda bizden, ekin "başkasından duyma" veya "sonradan öğrenme" anlamı kattığı cümleyi bulmamız isteniyor. Bu anlama "rivayet" anlamı da denir. Yani, olayı bizzat görmediğimiz, yaşamadığımız, şahit olmadığımız; başkasından duyduğumuz veya sonradan fark ettiğimiz bir durumu ifade ederiz.
Bu cümlede "-miş" eki, genellikle iki anlama gelebilir: Ya konuşan kişi filmi izleyen kişinin yüzündeki ifadeden, davranışından bir çıkarım yapmıştır ("Yüzü gülüyor, demek ki güzel bir film izlemiş.") ya da olayı sonradan fark etmiştir ("Meğer dün akşam film izlemiş."). Bu durum, doğrudan "başkasından duyma" anlamından ziyade, "çıkarım" veya "sonradan fark etme" anlamını taşır. Bazen bu anlamlar iç içe geçebilir ama diğer seçeneklere göre daha az doğrudan bir rivayet anlamı taşır.
İşte aradığımız anlam tam olarak bu cümlede! "Açıklanacakmış" ifadesi, konuşan kişinin sınav sonuçlarının ne zaman açıklanacağını bizzat kendisinin belirlemediğini, bu bilgiyi bir yerden (okuldan, öğretmenden, arkadaşından vb.) duyduğunu veya öğrendiğini açıkça belirtir. Bu, tipik bir "başkasından duyma" veya "rivayet" anlamıdır. Konuşmacı, duyduğu bir haberi aktarmaktadır.
Bu cümlede "-mış" eki, geçmiş zamanın hikayesi (mişt-i) şeklinde kullanılmıştır. Yani, konuşan kişinin bizzat kendisinin geçmişte yaptığı bir eylemi (çalışma eylemini) anlatır. Burada "başkasından duyma" veya "sonradan öğrenme" anlamı kesinlikle yoktur. Konuşmacı kendi deneyimini aktarmaktadır.
Bu cümlede de "-miş" eki "başkasından duyma" anlamı taşır. Ancak bu, bir kişinin alışkanlığını veya genel bir durumunu başkasından duyarak aktarma şeklindedir ("geniş zamanın rivayeti"). Örneğin, "Ayşe her sabah yumurta yermiş, annesi söyledi." gibi. Bu da bir rivayet anlamıdır. Ancak B seçeneği, belirli bir olayın haberini aktarma noktasında "başkasından duyma" anlamını daha net ve yaygın bir şekilde temsil eder.
Seçenekleri karşılaştırdığımızda, B seçeneğindeki "açıklanacakmış" ifadesi, konuşmacının bir haberi veya bilgiyi başkasından duyarak aktardığını en belirgin ve doğrudan şekilde ifade etmektedir. Bu nedenle, "başkasından duyma, sonradan öğrenme" anlamını en güçlü ve net biçimde katan cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
