Bir dalga leğeninde oluşturulan dalgaların frekansı artırılıyor. Aynı ortamda dalgaların yayılma hızı sabit kaldığına göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru olur?
A) Dalga boyu artarMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için dalgaların temel özelliklerini ve aralarındaki ilişkiyi hatırlamamız gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
Bir dalganın hızı ($v$), dalga boyu ($\lambda$) ve frekansı ($f$) arasında çok önemli bir ilişki vardır. Bu ilişki şu formülle ifade edilir:
$v = \lambda \cdot f$
Bu formül bize, dalganın hızının, dalga boyu ile frekansının çarpımına eşit olduğunu söyler.
Soruda belirtildiği gibi, dalgalar aynı ortamda oluşturuluyor ve yayılıyor. Bir dalganın yayılma hızı, sadece yayıldığı ortamın özelliklerine bağlıdır. Örneğin, su dalgalarının hızı suyun derinliğine, ses dalgalarının hızı havanın sıcaklığına bağlıdır. Dalganın frekansı veya dalga boyu değişse bile, ortam değişmediği sürece dalganın yayılma hızı sabit kalır.
Bu durumda, frekans artırılsa bile, ortam aynı kaldığı için dalgaların yayılma hızı ($v$) değişmeyecek, yani sabit kalacaktır.
Şimdi temel formülümüzü tekrar ele alalım: $v = \lambda \cdot f$.
Bu formülde bildiklerimizi yerine koyalım:
Eşitliğin sol tarafı ($v$) sabit kalırken, sağ taraftaki $f$ değeri artırılırsa, eşitliğin bozulmaması için $\lambda$ (dalga boyu) değerinin azalması gerekir.
Bunu basit bir örnekle düşünebiliriz: Diyelim ki hız $10$ birim ve başlangıçta frekans $2$ birim olsun. Bu durumda dalga boyu $5$ birim olur ($10 = 5 \cdot 2$). Eğer frekansı $2$'den $5$'e çıkarırsak ve hız hala $10$ ise, dalga boyu $2$ birim olmak zorundadır ($10 = 2 \cdot 5$). Gördüğümüz gibi, frekans arttığında dalga boyu azalmıştır.
Cevap C seçeneğidir.