Tepkime türleri 10. sınıf soruları ve çözümleri Test 2

CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g)
Yukarıdaki tepkime için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Analiz tepkimesidir
B) Ekzotermik bir tepkimedir
C) Kalsiyum karbonatın bozunmasıdır
D) Kireç taşının ısıtılması ile gerçekleşir

Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için verilen tepkimeyi ve seçenekleri dikkatlice inceleyelim. Kimyasal tepkimelerin türlerini ve özelliklerini hatırlayarak doğru cevaba ulaşabiliriz.

• Tepkimeyi Anlayalım: Verilen tepkime $CaCO_3(k) \rightarrow CaO(k) + CO_2(g)$ şeklindedir. Bu tepkimede, tek bir bileşik olan kalsiyum karbonat ($CaCO_3$), iki farklı ve daha basit maddeye (kalsiyum oksit, $CaO$ ve karbon dioksit, $CO_2$) ayrışmaktadır.
• Seçenekleri Değerlendirelim:
• A) Analiz tepkimesidir: Analiz (ayrışma veya bozunma) tepkimeleri, bir bileşiğin ısı, ışık veya elektrik enerjisi etkisiyle daha basit maddelere ayrışmasıdır. Verilen tepkimede $CaCO_3$ ayrıştığı için bu ifade doğrudur.
• B) Ekzotermik bir tepkimedir: Ekzotermik tepkimeler dışarıya ısı veren tepkimelerdir. Ancak, bir bileşiği daha basit maddelere ayırmak (kimyasal bağları kırmak) için genellikle enerjiye ihtiyaç duyulur. Kalsiyum karbonatın ayrışması (kireç taşının sönmemiş kireç ve karbondioksite dönüşmesi) endüstriyel olarak yüksek sıcaklıklarda (yaklaşık $825^\circ C$ ve üzeri) ısıtılarak gerçekleştirilir. Bu durum, tepkimenin gerçekleşmesi için dışarıdan ısı alması gerektiğini, yani endotermik olduğunu gösterir. Dolayısıyla, bu tepkime ekzotermik değil, endotermiktir. Bu ifade yanlıştır.
• C) Kalsiyum karbonatın bozunmasıdır: "Bozunma" kelimesi, bir maddenin daha basit maddelere ayrışması anlamına gelir. Analiz tepkimesi ile eş anlamlıdır. Tepkimede $CaCO_3$'ün $CaO$ ve $CO_2$'ye ayrıştığını gördüğümüz için bu ifade doğrudur.
• D) Kireç taşının ısıtılması ile gerçekleşir: Kalsiyum karbonat ($CaCO_3$), doğada kireç taşı olarak bulunur. Yukarıda da belirtildiği gibi, bu tepkime yüksek sıcaklıklarda ısıtılarak gerçekleştirilir. Bu ifade doğrudur.
• Sonuç: Yapılan değerlendirmeler sonucunda, tepkimenin ekzotermik olduğu ifadesinin yanlış olduğu anlaşılmıştır. Bu tepkime endotermiktir.

Cevap B seçeneğidir.