Fototropizma olayında, oksin hormonunun ışık almayan tarafta birikmesi sonucu hücre uzamasının artmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hücre bölünmesinin hızlanması
B) Hücre zarının geçirgenliğinin artması
C) Hücre duvarının esnekliğinin artması
D) Protein sentezinin hızlanması
Sevgili öğrenciler, bitkilerin büyüme ve gelişmesinde hormonların ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Fototropizma, bitkilerin ışığa doğru yönelmesini sağlayan harika bir mekanizmadır. Bu soruda, bu mekanizmanın temelindeki hücresel olayı anlamaya çalışacağız.
- Fototropizma ve Oksin İlişkisi: Bitkilerde ışığa yönelme (fototropizma) olayının anahtar oyuncusu oksin hormonudur. Işık, bitkinin gövde ucundaki oksinlerin ışık alan taraftan ışık almayan (gölgeli) tarafa doğru hareket etmesine neden olur.
- Oksinin Gölgeli Taraftaki Etkisi: Işık almayan tarafta biriken oksin, bu bölgedeki hücrelerin daha hızlı uzamasını tetikler. Bu, bitkinin ışığa doğru bükülmesini sağlar, çünkü bir taraf diğerinden daha hızlı büyür.
- Hücre Uzamasının Mekanizması: Peki, oksin bu hücre uzamasını tam olarak nasıl sağlar? Oksin, hücre duvarının esnekliğini artırarak hücrelerin su almasını ve şişmesini kolaylaştırır. Hücre duvarı esnekleştiğinde, hücre içindeki turgor basıncı (su basıncı) hücreyi uzatabilir. Bu durum, "asit büyüme hipotezi" olarak da bilinir; oksin, hücre duvarını asitlendirerek duvarı gevşeten enzimleri (ekspansinler gibi) aktive eder.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Hücre bölünmesinin hızlanması: Oksinler hücre bölünmesinde rol oynasa da, fototropizmdeki anlık bükülme ve uzama esas olarak hücre uzamasıyla ilgilidir, bölünmeyle değil.
- B) Hücre zarının geçirgenliğinin artması: Hücre zarının geçirgenliği önemli olsa da, oksinin doğrudan ve birincil etkisi hücre duvarı üzerindedir.
- C) Hücre duvarının esnekliğinin artması: Bu, oksinin hücre uzamasını sağlamasındaki temel ve doğrudan mekanizmadır. Esnekleşen hücre duvarı, hücrenin su alıp genişlemesine izin verir.
- D) Protein sentezinin hızlanması: Oksin, gen ifadesini ve dolayısıyla protein sentezini etkileyebilir (örneğin, hücre duvarını gevşeten enzimlerin sentezi). Ancak bu, uzamanın *nedeni*nden ziyade, uzamaya yol açan bir dizi olayın *başlangıcıdır*. Hücre uzamasının doğrudan fiziksel nedeni, hücre duvarının esnekliğindeki artıştır.
Bu nedenle, oksinin ışık almayan tarafta birikerek hücre uzamasını artırmasının doğrudan nedeni, hücre duvarının esnekliğini artırmasıdır. Bu sayede hücreler su alıp daha kolay genişleyebilir ve uzayabilir.
Cevap C seçeneğidir.
