"Okulumuzun ___ öğrencisi, ___ yarışmada birinci olmuştur." cümlesinde boş bırakılan yerlere aşağıdaki sayılardan hangileri getirilmelidir?
A) 15'inci - 5'deSevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe dil bilgisi kurallarından sıra sayılarının (ordinal numbers) doğru yazılışını inceleyeceğiz. Boş bırakılan yerlere uygun sayıları ve yazım şekillerini bulmamız gerekiyor.
Öncelikle cümlemizi inceleyelim: "Okulumuzun ___ öğrencisi, ___ yarışmada birinci olmuştur."
Her iki boşluğa da birer sıra sayısı gelmesi gerektiğini anlıyoruz. Yani "kaçıncı öğrenci?" ve "kaçıncı yarışma?" sorularına cevap verecek sayılar olmalı.
Şimdi seçenekleri adım adım değerlendirelim:
A) 15'inci - 5'de
"15'inci": Bu ifade, sayı ve ek arasına kesme işareti konularak doğru yazılmış bir sıra sayısıdır. (Örneğin: 1. öğrenci, 15. öğrenci yerine 15'inci öğrenci).
"5'de": Bu ifade yanlıştır. "5'de" bir sıra sayısı değil, bulunma hal ekidir (beşte). Boşluğa "beşinci" (5. veya 5'inci) gelmesi gerekmektedir. Bu nedenle A seçeneği elenir.
B) on beşinci - beşinci
"on beşinci": Sayılar yazıyla yazılırken, birleşik sayılarda her kelime ayrı yazılır ve sıra eki son kelimeye getirilir. "On beşinci" yazımı hem yazıyla yazıldığı için hem de "on" ve "beş" ayrı yazıldığı için doğrudur.
"beşinci": Bu da yazıyla doğru yazılmış bir sıra sayısıdır.
Bu seçenekteki her iki ifade de dil bilgisi kurallarına tamamen uygundur ve boşluklara getirilebilir.
C) 15'inci - 5'inci
"15'inci": Sayı ve ek arasına kesme işareti konularak doğru yazılmış bir sıra sayısıdır.
"5'inci": Sayı ve ek arasına kesme işareti konularak doğru yazılmış bir sıra sayısıdır.
Bu seçenekteki ifadeler de dil bilgisi açısından doğrudur. Ancak, Türkçe yazım kurallarında, özellikle küçük sayılar ve birleşik olmayan sayılar için yazıyla yazım (B seçeneğindeki gibi) genellikle tercih edilir. Ayrıca, "on beş" gibi birleşik sayıların yazıyla ayrık yazılması kuralı da önemlidir.
D) onbeşinci - beşinci
"onbeşinci": Bu ifade yanlıştır. "On beş" birleşik bir sayıdır ve yazıyla yazılırken ayrı yazılmalıdır ("on beşinci" şeklinde). "Onbeşinci" bitişik yazıldığı için hatalıdır.
"beşinci": Bu ifade doğru yazılmıştır.
Ancak ilk kelime yanlış olduğu için D seçeneği de elenir.
Şimdi B ve C seçenekleri arasında bir karşılaştırma yapalım. Her iki seçenekteki ifadeler de kendi içlerinde doğru yazılmış sıra sayılarıdır. Ancak, Türkçe yazım kurallarında, sayılar yazıyla yazılırken "on beş" gibi birleşik sayıların ayrı yazılması esastır. B seçeneği bu kuralı "on beşinci" şeklinde doğru bir şekilde uygulamıştır. Ayrıca, genel kullanımda, bu tür cümlelerde sayıların yazıyla ifade edilmesi daha yaygındır.
Bu nedenle, hem yazım kurallarına uygunluğu hem de genel kullanım tercihi göz önüne alındığında B seçeneği en doğru ve eksiksiz cevaptır.
Cevap B seçeneğidir.
