4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismin -de hal ekiyle çekimlenmiş bir sözcük vardır?
A) Çocuk parkta oynuyor.
B) Defteri çantaya koydum.
C) Kediyi veterinere götürdük.
D) Bu haberi gazeteden okudum.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ismin hal eklerinden biri olan "-de" hal ekiyle çekimlenmiş bir sözcük arıyoruz. Öncelikle ismin "-de" hal ekinin ne anlama geldiğini ve nasıl kullanıldığını hatırlayalım:
- İsmin "-de" hali (Bulunma Hali): Bir varlığın, bir yerin veya bir zamanın üzerinde bulunduğunu, orada olduğunu ifade eder. Ekin ses uyumlarına göre -de, -da, -te, -ta şekillerini alabilir. Örneğin, "evde", "okulda", "sokakta", "sepette" gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuk parkta oynuyor.
- Buradaki "parkta" sözcüğüne dikkat edelim. "Park" ismine "-ta" eki gelmiştir. "Parkta" sözcüğü, çocuğun oyun oynadığı yeri, yani bulunulan yeri belirtir. Bu ek, ismin "-de" halinin (sert ünsüz uyumu nedeniyle "-ta" şeklini almış) tam da aradığımız örneğidir.
- B) Defteri çantaya koydum.
- Buradaki "çantaya" sözcüğüne bakalım. "Çanta" ismine "-ya" eki gelmiştir. Bu ek, ismin yönelme halidir (kime? neye? nereye?). Yani defterin konulduğu yönü veya hedefi belirtir. Bu, "-de" hali değildir.
- C) Kediyi veterinere götürdük.
- Buradaki "veterinere" sözcüğüne bakalım. "Veteriner" ismine "-e" eki gelmiştir. Bu ek de ismin yönelme halidir (kime? neye? nereye?). Kedinin götürüldüğü yönü veya hedefi belirtir. Bu da "-de" hali değildir.
- D) Bu haberi gazeteden okudum.
- Buradaki "gazeteden" sözcüğüne bakalım. "Gazete" ismine "-den" eki gelmiştir. Bu ek, ismin ayrılma (çıkma) halidir (kimden? neden? nereden?). Haber kaynağını, yani haberin nereden alındığını belirtir. Bu da "-de" hali değildir.
Gördüğümüz gibi, sadece A seçeneğindeki "parkta" sözcüğü, ismin bulunma hal eki olan "-de" ekinin (ses uyumu nedeniyle "-ta" şeklini almıştır) kullanıldığı bir örnektir.
Cevap A seçeneğidir.
