Sevgili öğrenciler, bu soruda bir metinde hangi edebi sanatın bulunmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle metni dikkatlice okuyalım ve edebi sanatların ne anlama geldiğini hatırlayalım.
- Metin: "Sokak lambası gece boyunca 'Yolunuzu aydınlatayım' diye fısıldadı yoldan geçenlere. Sabah olunca da 'Artık dinlenme vakti' diyerek söndü."
Şimdi seçeneklerde verilen edebi sanatları tek tek inceleyelim:
- A) İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları insan gibi konuşturma sanatıdır. Metinde sokak lambası "Yolunuzu aydınlatayım" ve "Artık dinlenme vakti" diyerek konuşmuştur. Bu nedenle İntak sanatı metinde vardır.
- B) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerini verme sanatıdır. Sokak lambasının "fısıldaması", "konuşması" ve "dinlenme vakti" demesi, ona insanlara özgü özellikler yüklemiştir. İntak sanatı aynı zamanda teşhisin bir alt dalıdır. Bu nedenle Teşhis sanatı metinde vardır.
- D) Kinaye (İmalı Söz): Bir sözün hem gerçek hem de mecaz anlamını düşündürecek şekilde kullanılması, ancak kastedilenin mecaz anlam olması veya bir sözü dolaylı yoldan, ima yoluyla söyleme sanatıdır. Metinde sokak lambasının "Artık dinlenme vakti" demesi, lambanın gerçek anlamda bir insan gibi dinlenmediğini, aksine görevinin sona erdiğini ve kapandığını mecazlı bir şekilde ifade etmesidir. Burada lambanın "dinlenmesi" insanlara özgü bir eylem olup, lambanın kapanmasını ima etmektedir. Bu nedenle Kinaye sanatı metinde vardır.
- C) Tecahül-i arif (Bilmezden Gelme): Bilinen bir şeyi bilmezlikten gelme, şaşkınmış gibi yapma sanatıdır. Metinde sokak lambası herhangi bir şeyi bilmezden gelmiyor, aksine kendi durumunu ve işlevini ifade ediyor. Bu tür bir bilmezden gelme durumu metinde bulunmamaktadır.
Bu durumda, metinde bulunmayan edebi sanat Tecahül-i arif'tir.
Cevap C seçeneğidir.
