"Deniz, kıyıya vurdukça 'Biraz daha yaklaşmak istiyorum' diye inliyordu. Kayalıklar ise 'Fazla yaklaşma, seni parçalarım' diye cevap veriyordu."
Bu metinde aşağıdaki sanat çeşitlerinden hangisi kullanılmıştır?
A) Tenasüp - İntak
B) Teşhis - İntak
C) Tecahül-i arif - Teşhis
D) İntak - Tevriye
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metindeki edebi sanatları bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyalım ve hangi sanatların kullanıldığını adım adım inceleyelim:
- Metnin Analizi:
- "Deniz, kıyıya vurdukça 'Biraz daha yaklaşmak istiyorum' diye inliyordu." cümlesinde, denize insanlara özgü bir eylem olan "inlemek" ve bir istek olan "yaklaşmak istemek" özelliği verilmiştir. Ayrıca deniz doğrudan konuşmaktadır.
- "Kayalıklar ise 'Fazla yaklaşma, seni parçalarım' diye cevap veriyordu." cümlesinde ise kayalıklara insanlara özgü bir eylem olan "cevap vermek" ve "konuşmak" özelliği verilmiştir. Kayalıklar da doğrudan konuşmaktadır.
- Edebi Sanatların Tanımlanması:
- Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerinin verilmesidir. Metinde deniz ve kayalıklar, insan gibi inliyor, istiyor ve cevap veriyor. Bu, açıkça bir teşhis sanatıdır.
- İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları insan gibi konuşturma sanatıdır. İntak sanatı, teşhis sanatının bir alt dalıdır; yani bir varlık konuşturuluyorsa, aynı zamanda kişileştirilmiş demektir. Metinde hem deniz hem de kayalıklar doğrudan konuşmaktadır ("Biraz daha yaklaşmak istiyorum", "Fazla yaklaşma, seni parçalarım"). Bu da intak sanatının kullanıldığını gösterir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Tenasüp - İntak: Tenasüp (uygunluk), anlamca birbiriyle ilgili kelimelerin bir arada kullanılmasıdır (örneğin deniz, dalga, balık). Metinde deniz ve kıyı arasında bir tenasüp olsa da, asıl vurgulanan sanatlar kişileştirme ve konuşturmadır. İntak doğru.
- B) Teşhis - İntak: Metinde hem denize ve kayalıklara insan özellikleri verilmiş (teşhis), hem de onlar konuşturulmuştur (intak). Bu seçenek, metindeki edebi sanatları en doğru ve eksiksiz şekilde ifade etmektedir.
- C) Tecahül-i arif - Teşhis: Tecahül-i arif (bilmezden gelme), bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma sanatıdır. Metinde böyle bir durum söz konusu değildir. Teşhis doğru.
- D) İntak - Tevriye: Tevriye (iki anlamlılık), bir kelimenin hem yakın hem de uzak anlamını kastederek kullanma sanatıdır. Metinde böyle bir kelime oyunu yoktur. İntak doğru.
Bu durumda, metinde hem cansız varlıklara insan özellikleri verilmiş (teşhis) hem de bu varlıklar konuşturulmuştur (intak). Bu iki sanat bir arada ve belirgin bir şekilde kullanılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
