🎓 Hücre bölünmeleri TYT Test 2 - Ders Notu
Bu test, hücre bölünmelerinin temel prensiplerini, mitoz ve mayozun aşamalarını ve bu süreçlerin canlılar için önemini ölçmeyi amaçlar.
📌 Hücre Döngüsü 🔄
Hücre döngüsü, bir hücrenin büyümesi, DNA'sını kopyalaması ve bölünerek iki yeni hücre (yavru hücreler) oluşturması sürecidir.
- Hücre döngüsü interfaz ve mitotik faz (M fazı) olmak üzere iki ana bölümden oluşur.
- İnterfaz, G1, S ve G2 evrelerini içerir.
- M fazı, mitoz (çekirdek bölünmesi) ve sitokinez (sitoplazma bölünmesi) evrelerini kapsar.
⚠️ Dikkat: İnterfaz, hücre döngüsünün en uzun evresidir ve hücrenin büyüme ve hazırlık evresidir.
📌 Mitoz Bölünme 👯♀️
Mitoz, ökaryotik hücrelerde çekirdeğin bölünerek genetik olarak özdeş iki yeni çekirdek oluşturması sürecidir. Büyüme, onarım ve eşeysiz üreme için gereklidir.
- Profaz, metafaz, anafaz ve telofaz olmak üzere dört ana evreden oluşur.
- Profazda kromatin yoğunlaşarak kromozomları oluşturur.
- Metafazda kromozomlar hücrenin ortasında (ekvator düzlemi) sıralanır.
- Anafazda kardeş kromatitler ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket eder.
- Telofazda kromozomlar çözülür ve yeni çekirdek zarları oluşur.
💡 İpucu: Mitoz sonucu oluşan hücreler ana hücre ile aynı genetik yapıya sahiptir.
📌 Mayoz Bölünme 🧬
Mayoz, eşeyli üreyen organizmalarda gametlerin (sperm ve yumurta) oluşumunu sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Kromozom sayısını yarıya indirir.
- Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki ana bölümden oluşur.
- Mayoz I'de homolog kromozomlar ayrılır ve kromozom sayısı yarıya iner (n).
- Mayoz II, mitoza benzer ve kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla sonuçlanır.
- Profaz I'de krossing over (parça değişimi) gerçekleşebilir, bu da genetik çeşitliliği artırır.
⚠️ Dikkat: Mayoz sonucu oluşan hücreler genetik olarak birbirinden farklıdır.
📌 Mitoz ve Mayoz Arasındaki Farklar 🆚
Mitoz ve mayoz, hücre bölünmesinin iki farklı türüdür ve farklı amaçlara hizmet ederler.
- Mitozda bir hücreden iki özdeş hücre oluşurken, mayozda bir hücreden dört farklı hücre oluşur.
- Mitozda kromozom sayısı aynı kalırken, mayozda kromozom sayısı yarıya iner.
- Mitoz büyüme, onarım ve eşeysiz üreme için kullanılırken, mayoz eşeyli üreme için gamet oluşumunu sağlar.
- Mitozda krossing over görülmezken, mayozda krossing over görülebilir.
💡 İpucu: Mitoz sonucu oluşan hücreler diploid (2n) iken, mayoz sonucu oluşan hücreler haploiddir (n).
