Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için öncelikle hücrelerin su alışverişi ve basınç kavramlarını iyi anlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
- Soruyu Anlayalım:
- "Osmotik basıncı yüksek olan bir hücre": Bu ifade, hücrenin içinde çözünmüş madde miktarının dış ortama göre daha fazla olduğu anlamına gelir. Yani hücrenin su alma eğilimi yüksektir.
- "Ortama bırakıldığında şişiyor": Hücre, dış ortamdan su alarak hacmini artırıyor. Bu da dış ortamın hücreye göre hipotonik (daha az yoğun) olduğunu veya hücrenin su çekme gücünün çok yüksek olduğunu gösterir.
- "Turgor basıncı artıyor": Hücre içine giren su, hücre zarını hücrenin dış çeperine doğru iter. Bu itme kuvvetine turgor basıncı denir. Turgor basıncının artması, hücrenin su almaya devam ettiğini ve iç basıncının yükseldiğini gösterir.
- Anahtar Kavram: Turgor Basıncı ve Hücrenin Patlamaması
- Bir hücre aşırı su aldığında şişer. Eğer hücrenin etrafında sağlam bir yapı yoksa, belirli bir noktadan sonra patlar (hemoliz).
- Ancak soruda hücrenin sadece şiştiği ve turgor basıncının arttığı, patladığına dair bir bilgi verilmediği belirtiliyor. Bu durum, hücrenin patlamasını engelleyen bir mekanizmaya sahip olduğunu düşündürmelidir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Hayvan hücresidir: Hayvan hücrelerinin hücre duvarı yoktur. Hipotonik bir ortama bırakıldıklarında aşırı su alarak şişerler ve sonunda patlarlar (hemoliz). Soruda hücrenin patlamadığı, sadece şiştiği ve turgor basıncının arttığı belirtildiği için, bu durum hayvan hücreleri için kesinlikle doğru değildir. Hayvan hücrelerinde turgor basıncı artışı genellikle patlamaya yol açar.
- B) Hücre duvarı vardır: Bitki, mantar, bakteri ve alg hücreleri gibi birçok hücrede hücre duvarı bulunur. Hücre duvarı, hücrenin aşırı su alıp patlamasını engeller. Su içeri girdikçe hücre zarı hücre duvarına doğru itilir ve turgor basıncı oluşur. Hücre duvarı, bu basınca karşı koyarak hücrenin şeklini korur ve patlamasını önler. Soruda hücrenin şiştiği ve turgor basıncının arttığı, ancak patlamadığı belirtildiği için, bu durum hücrenin bir hücre duvarına sahip olduğunu kesinlikle gösterir. Hücre duvarı olmasaydı, bu kadar şişme ve turgor basıncı artışı hücrenin patlamasına neden olurdu.
- C) Lizozom içerir: Lizozomlar, hücre içi sindirimden sorumlu organellerdir. Hücrenin su alıp şişmesi veya turgor basıncının artması ile lizozom içeriği arasında doğrudan ve kesin bir ilişki yoktur. Bazı hücrelerde lizozom bulunurken, bazılarında bulunmaz ve bu durum hücrenin su alışverişi mekanizmasını etkilemez.
- D) Aktif taşıma yapamaz: Aktif taşıma, hücrenin enerji harcayarak maddeleri az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşımasıdır. Hücrenin osmotik basıncının yüksek olması, su alması ve turgor basıncının artması, aktif taşıma yapıp yapmadığı hakkında kesin bir bilgi vermez. Canlı bir hücrenin hayatta kalabilmesi için genellikle aktif taşıma yapması gerekir. Bu ifade kesinlikle doğru değildir.
- Sonuç:
- Hücrenin şişmesi ve turgor basıncının artması, ancak patlamaması, hücrenin dış kısmında sağlam bir koruyucu yapıya sahip olduğunu gösterir. Bu yapı hücre duvarıdır. Hücre duvarı, hücrenin aşırı su almasına rağmen şeklini korumasını ve patlamamasını sağlar.
Cevap B seçeneğidir.
