Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda öncelikle cümlenin anlamını ve hangi olayın neden, hangi olayın sonuç olduğunu belirlemeliyiz.
- Cümlemiz: "Arabayı hızlı kullandığından kaza yaptı."
- Bu cümlede bir sonuç ve bu sonucun bir nedeni vardır.
- Sonuç: "kaza yaptı" (Kaza yapma eylemi bir sonuçtur.)
- Neden: "Arabayı hızlı kullandığından" (Kaza yapmasının sebebi, arabayı hızlı kullanmasıdır.)
- Neden-sonuç ilişkisini kuran, yani "nedeniyle", "yüzünden", "için" gibi anlamlar katan kelimeyi bulmalıyız.
- Seçeneklere baktığımızda:
- A) Arabayı: Bu kelime, "kullanma" eyleminin nesnesidir. Neden-sonuç ilişkisini kurmaz.
- B) hızlı: Bu kelime, "kullanma" eyleminin nasıl yapıldığını bildiren bir zarftır. Neden-sonuç ilişkisini kurmaz.
- C) kullandığından: Bu kelime, "kullan-" fiil köküne "-dık" (sıfat fiil eki) ve "-dan" (ayrılma hâl eki) eklerinin gelmesiyle oluşmuştur. "-dığından" eki, cümleye "kullanması sebebiyle", "kullandığı için" anlamını katarak neden-sonuç ilişkisini açıkça belirtir. Yani, kaza yapmasının nedeni, arabayı hızlı kullanmasıdır.
- D) yaptı: Bu kelime, cümlenin sonuç kısmındaki yüklemdir. Neden-sonuç ilişkisini kuran ek bu kelimede değildir.
Bu durumda, neden-sonuç ilişkisini gösteren ek, "kullandığından" kelimesinde yer almaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
