Bir asansör 800 kg'lık yük ile aşağı doğru 2 m/s² ivme ile hareket ediyor. Asansör kabinindeki bir yolcunun hissettiği görünen ağırlık kaç Newton'dur? (g = 10 m/s²)
A) 1600Merhaba sevgili öğrenciler! Bu problemde, bir asansörün ivmeli hareketi sırasında içindeki bir cismin (yükün veya yolcunun) hissettiği görünen ağırlığı nasıl hesaplayacağımızı adım adım öğreneceğiz. Bu tür sorular, günlük hayatta asansöre bindiğimizde hissettiğimiz ağırlık değişimlerini anlamamıza yardımcı olur.
Bir asansör aşağı doğru ivmeleniyor. İçindeki bir cismin (bu durumda 800 kg'lık yükün) hissettiği görünen ağırlığı bulmamız isteniyor. Görünen ağırlık, cismin üzerine etki eden normal kuvvet olarak tanımlanır.
Cisim, asansörle birlikte ivmeli hareket ettiği için, üzerine etki eden net kuvveti Newton'un İkinci Yasası ($F_{net} = ma$) ile bulacağız. Cismin üzerine etki eden iki temel kuvvet vardır:
Asansör aşağı doğru ivmelendiği için, aşağı yönü pozitif kabul edelim. Bu durumda net kuvvet denklemi şu şekilde yazılır:
$W - N = ma$
Burada $W$ aşağı yönlü olduğu için pozitif, $N$ yukarı yönlü olduğu için negatiftir. İvme ($a$) da aşağı yönlü olduğu için denklemin sağ tarafı pozitiftir.
Yukarıdaki denklemde $W$ yerine $mg$ yazarak ve $N$ için çözerek görünen ağırlık formülünü elde edelim:
$mg - N = ma$
$N = mg - ma$
$N = m(g - a)$
Bu formül, asansör aşağı doğru ivmelenirken cismin hissettiği görünen ağırlığın, gerçek ağırlığından daha az olacağını gösterir. (Eğer asansör yukarı doğru ivmelenseydi, formül $N = m(g + a)$ olurdu.)
Şimdi verilen değerleri türettiğimiz formülde yerine koyalım:
$N = 800 \text{ kg} \times (10 \text{ m/s}^2 - 2 \text{ m/s}^2)$
$N = 800 \text{ kg} \times (8 \text{ m/s}^2)$
$N = 6400 \text{ N}$
Asansör aşağı doğru $2 \text{ m/s}^2$ ivme ile hareket ettiğinde, 800 kg'lık yükün hissettiği görünen ağırlık $6400 \text{ N}$'dur. Bu değer, yükün gerçek ağırlığından ($W = mg = 800 \text{ kg} \times 10 \text{ m/s}^2 = 8000 \text{ N}$) daha düşüktür. Bu durum, asansör aşağı doğru hızlanırken kendimizi daha hafif hissetmemizin bilimsel açıklamasıdır.
Cevap B seçeneğidir.