3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük gerçek anlamı dışında kullanılmıştır?
A) Soğuk havada dışarı çıkmamalısın.
B) Bana çok soğuk davranıyordu.
C) Soğuk su içmek boğazımı ağrıtıyor.
D) Soğuk yiyecekler midemi rahatsız etti.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden altı çizili "soğuk" kelimesinin gerçek anlamı dışında kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "gerçek anlam" ve "mecaz anlam" kavramlarını hatırlayalım:
- Gerçek Anlam: Bir kelimenin akla gelen ilk ve temel anlamıdır. Sözlükteki ilk karşılığıdır.
- Mecaz Anlam: Bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Genellikle benzetmeler yoluyla oluşur ve soyut bir durumu ifade eder.
Şimdi seçeneklerdeki "soğuk" kelimesinin hangi anlamda kullanıldığına bakalım:
- A) Soğuk havada dışarı çıkmamalısın.
- Buradaki "soğuk hava", havanın düşük sıcaklıkta olması durumunu ifade eder. Bu, "soğuk" kelimesinin gerçek anlamıdır.
- B) Bana çok soğuk davranıyordu.
- Buradaki "soğuk davranmak", bir kişinin samimiyetsiz, ilgisiz, mesafeli veya sevgisiz bir tutum sergilemesi anlamına gelir. Bu, sıcaklık derecesiyle ilgili değildir; duygusal bir durumu ifade eder. Dolayısıyla "soğuk" kelimesi burada gerçek anlamından uzaklaşarak mecaz anlamda kullanılmıştır.
- C) Soğuk su içmek boğazımı ağrıtıyor.
- Buradaki "soğuk su", düşük sıcaklıktaki suyu ifade eder. Bu da "soğuk" kelimesinin gerçek anlamıdır.
- D) Soğuk yiyecekler midemi rahatsız etti.
- Buradaki "soğuk yiyecekler", ısıtılmamış veya düşük sıcaklıktaki yiyecekleri ifade eder. Bu da "soğuk" kelimesinin gerçek anlamıdır.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerinde "soğuk" kelimesi doğrudan sıcaklık derecesiyle ilgili gerçek anlamında kullanılmıştır. Ancak B seçeneğinde "soğuk" kelimesi, bir kişinin davranışının mesafeli ve samimiyetsiz olduğunu anlatmak için mecaz anlamda kullanılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
