6. "Güneş, ufukta kaybolurken gökyüzünü kızıla boyuyor, martılar ise son balıkçı teknelerini takip ediyordu."
Bu cümle için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda, verilen cümlenin özelliklerini inceleyerek hangi ifadenin bu cümle için söylenemeyeceğini bulacağız. Cümlemizi dikkatlice okuyalım ve her seçeneği tek tek değerlendirelim:
Cümle: "Güneş, ufukta kaybolurken gökyüzünü kızıla boyuyor, martılar ise son balıkçı teknelerini takip ediyordu."
Bu seçeneği inceleyelim. Cümlede "Güneş", "ufuk", "kızıl gökyüzü", "martılar" ve "balıkçı tekneleri" gibi unsurlar geçmektedir. Bu unsurların hepsi gözümüzle görebileceğimiz, yani görsel algımıza hitap eden ögelerdir. Dolayısıyla, bu ifade cümle için söylenebilir.
Cümledeki eylemleri (yüklemleri) bulalım: "Güneş... gökyüzünü kızıla boyuyor" ve "martılar... teknelerini takip ediyordu". Gördüğümüz gibi, cümlede "boyuyor" ve "takip ediyordu" olmak üzere iki farklı yüklem bulunmaktadır. Bu da cümlenin birden fazla yargı bildirdiğini gösterir. Dolayısıyla, bu ifade cümle için söylenebilir.
Cümlede "kızıl gökyüzü", "Güneş'in kaybolması", "martılar" ve "balıkçı tekneleri" gibi unsurlar görme duyumuza hitap etmektedir. Ayrıca, "martılar" kelimesi geçtiğinde, martıların çıkardığı sesler (çığlıkları) genellikle zihnimizde canlanır ve işitme duyusunu da çağrıştırır. Edebi metinlerde, bir varlığın kendisi, onunla özdeşleşen duyuyu okuyucuya hissettirebilir. Bu durumda, görme ve işitme duyularına hitap ettiği kabul edilebilir. Dolayısıyla, bu ifade cümle için söylenebilir.
Nesnel anlatım, kişisel duygu, düşünce veya yorum içermeyen, herkes tarafından aynı şekilde algılanabilen, kanıtlanabilir ifadelerle yapılan anlatımdır. Öznel anlatım ise kişisel görüş ve yorum içerir. Cümlemize baktığımızda, "Güneş... gökyüzünü kızıla boyuyor" ifadesi, Güneş'in gökyüzünü bir ressam gibi "boyaması" şeklinde kişileştirme veya benzetme içeren, sanatsal ve duygusal bir ifadedir. Güneş bilimsel olarak gökyüzünü "boyamaz", sadece ışınların kırılmasıyla renk değişimi meydana gelir. Bu tür bir ifade, kişisel bir algı ve yorum içerdiği için nesnel değil, öznel bir anlatımdır. Dolayısıyla, bu ifade cümle için söylenemez.
Yukarıdaki analizler sonucunda, cümlenin nesnel bir anlatım içermediğini, aksine öznel ve betimleyici bir anlatıma sahip olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
