6. sınıf Sıfat tamlaması nedir ve nasıl bulunur? Test 2

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme sıfat tamlaması kullanılmıştır?

A) Büyük bahçeli ev satılık
B) Eski okul binası yıkıldı
C) Küçük çocuk ağlıyordu
D) Şu masayı temizleyelim

Sevgili öğrenciler,

Bu soruda "zincirleme sıfat tamlaması" kavramını anlamamız ve cümlelerdeki sıfat tamlamalarını doğru bir şekilde analiz etmemiz gerekiyor.

• Sıfat Tamlaması Nedir?

  Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sözcük grubuna sıfat tamlaması denir. Sıfat (niteleyen/belirten) ve isim (nitelenen/belirtilen) olmak üzere iki temel öğeden oluşur. Örneğin: "güzel çiçek", "üç elma".

• "Zincirleme Sıfat Tamlaması" Kavramı Nedir?

  Türkçede "zincirleme" ifadesi genellikle "zincirleme isim tamlaması" için kullanılır. Ancak soruda "zincirleme sıfat tamlaması" denildiğinde, bu genellikle bir sıfat tamlamasının kendisinin başka bir sıfat tarafından nitelenmesiyle oluşan daha karmaşık bir yapıyı ifade eder. Yani, bir sıfatın bir isim tamlamasını değil, bir sıfat tamlamasını nitelemesi durumudur. Bu, sıfatların birbiri üzerine eklenerek bir "zincir" oluşturduğu bir yapıdır.

• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
• A) Büyük bahçeli ev satılık

  Burada "ev" isimdir.

  "Bahçeli" sözcüğü "ev" ismini niteleyerek "bahçeli ev" şeklinde bir sıfat tamlaması oluşturur. (Nasıl ev? Bahçeli ev.)

  Daha sonra "büyük" sözcüğü, bu "bahçeli ev" sıfat tamlamasının tamamını nitelemektedir. (Nasıl bahçeli ev? Büyük bahçeli ev.)

  Yani, bir sıfat (büyük), başka bir sıfat tamlamasını (bahçeli ev) nitelemiştir. Bu yapı, birbiri üzerine eklenmiş sıfatlarla bir "zincir" oluşturduğu için "zincirleme sıfat tamlaması" olarak kabul edilir.

• B) Eski okul binası yıkıldı

  Burada "okul binası" bir belirtisiz isim tamlamasıdır (isim tamlaması).

  "Eski" sözcüğü, bu "okul binası" isim tamlamasının tamamını niteleyen bir sıfattır. (Nasıl okul binası? Eski okul binası.)

  Bu bir sıfat tamlamasıdır, ancak bir sıfatın başka bir sıfat tamlamasını nitelemesi durumu yoktur. Sadece bir sıfat, bir isim tamlamasını nitelemiştir.

• C) Küçük çocuk ağlıyordu

  Burada "çocuk" isimdir.

  "Küçük" sözcüğü "çocuk" ismini niteleyen bir sıfattır. (Nasıl çocuk? Küçük çocuk.)

  Bu, basit bir sıfat tamlamasıdır.

• D) Şu masayı temizleyelim

  Burada "masa" isimdir.

  "Şu" sözcüğü "masa" ismini belirten bir işaret sıfatıdır. (Hangi masa? Şu masa.)

  Bu da basit bir sıfat tamlamasıdır.

Yukarıdaki analizlere göre, A seçeneğindeki "büyük bahçeli ev" yapısı, bir sıfatın (büyük) bir sıfat tamlamasını (bahçeli ev) nitelemesiyle oluştuğu için "zincirleme sıfat tamlaması" tanımına en uygun örnektir.

Cevap A seçeneğidir.