7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat tamlaması, tamlananı düşmüş şekilde kullanılmıştır?
A) Büyük evi satın aldılar
B) Şu kitabı bana verir misin?
C) Mavi olanı daha çok beğendim
D) İki elma yedim
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda bizden, tamlananı düşmüş bir sıfat tamlamasının kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "sıfat tamlaması" ve "tamlananı düşmüş sıfat tamlaması" kavramlarını hatırlayalım:
- Sıfat Tamlaması: Bir sıfatın bir ismi (tamlananı) nitelemesiyle oluşan söz öbeğidir. Örneğin, "güzel çiçek", "üç elma", "şu çocuk". Burada "güzel", "üç", "şu" sıfat; "çiçek", "elma", "çocuk" ise tamlanandır.
- Tamlananı Düşmüş Sıfat Tamlaması (Adlaşmış Sıfat): Sıfatın nitelediği ismin (tamlananın) cümlede söylenmeyip, sıfatın tek başına o ismin yerini tutması durumudur. Bu durumda sıfat, adlaşmış sıfat görevi görür. Örneğin, "Kırmızı kalemi ver." yerine "Kırmızıyı ver." dendiğinde, "kırmızı" sıfatı "kalem" isminin yerini tutmuştur ve "kalem" tamlananı düşmüştür.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Büyük evi satın aldılar
- Burada "büyük" sıfattır, "evi" ise tamlanandır. "Büyük evi" bir sıfat tamlamasıdır ve tamlanan (evi) düşmemiştir, açıkça belirtilmiştir.
- B) Şu kitabı bana verir misin?
- Burada "şu" işaret sıfatıdır, "kitabı" ise tamlanandır. "Şu kitabı" bir sıfat tamlamasıdır ve tamlanan (kitabı) düşmemiştir, açıkça belirtilmiştir.
- C) Mavi olanı daha çok beğendim
- Bu cümlede "mavi" bir sıfattır. "Mavi olanı" ifadesi aslında "mavi olan bir şeyi" (örneğin, mavi olan gömleği, mavi olan arabayı, mavi olan kalemi) kastetmektedir. Burada "gömlek", "araba" veya "kalem" gibi isimler (tamlananlar) düşmüştür. "Mavi" sıfatı, düşen bu tamlananı nitelemektedir. Dolayısıyla bu, tamlananı düşmüş bir sıfat tamlaması kullanımına örnektir. "Mavi olan" ifadesi bir bütün olarak adlaşmış sıfat görevi görür.
- D) İki elma yedim
- Burada "iki" sayı sıfatıdır, "elma" ise tamlanandır. "İki elma" bir sıfat tamlamasıdır ve tamlanan (elma) düşmemiştir, açıkça belirtilmiştir.
Bu açıklamalara göre, tamlananı düşmüş sıfat tamlamasının kullanıldığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
