Türk dilinin ilk yazılı belgeleri olan Orhun Yazıtları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Türk adının geçtiği ilk Türkçe metinlerdir
B) Söylev türünün ilk örneklerindendir
C) Uygur alfabesiyle yazılmışlardır
D) Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilmişlerdir
Sevgili öğrenciler, Orhun Yazıtları, Türk tarihi ve dili için paha biçilmez bir hazinedir. Bu yazıtlar hakkında doğru bilgileri öğrenmek, hem genel kültürümüzü artırır hem de dilimizin kökenlerini anlamamızı sağlar. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- A) Türk adının geçtiği ilk Türkçe metinlerdir: Bu bilgi kesinlikle doğrudur. Orhun Yazıtları, "Türk" adının bir millet adı olarak geçtiği bilinen ilk Türkçe yazılı belgelerdir. Bu yönüyle Türk kimliğinin ve tarihinin başlangıç noktalarından birini oluşturur.
- B) Söylev türünün ilk örneklerindendir: Bu ifade de doğrudur. Orhun Yazıtları, Bilge Kağan ve Kül Tigin'in ağzından halka sesleniş, öğüt verme, geçmişi anlatma ve geleceğe dair uyarılar içeren metinlerdir. Bu yapı, hitabet (söylev) sanatının ilk ve önemli örneklerinden kabul edilir.
- C) Uygur alfabesiyle yazılmışlardır: İşte bu bilgi yanlıştır! Orhun Yazıtları, Türklerin kullandığı ilk ulusal alfabe olan Göktürk alfabesiyle (Orhun alfabesi olarak da bilinir) yazılmıştır. Uygur alfabesi, Göktürk alfabesinden sonra, Uygurlar döneminde kullanılan ve Soğd alfabesinden türemiş farklı bir alfabedir. Dolayısıyla, Orhun Yazıtları'nın Uygur alfabesiyle yazıldığı iddiası doğru değildir.
- D) Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilmişlerdir: Bu bilgi de doğrudur. Orhun Yazıtları, İkinci Göktürk Kağanlığı döneminin önemli devlet adamları ve kağanları olan Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ve vezir Tonyukuk adına dikilmiş üç ana anıttan oluşur. Her biri kendi dönemlerinin olaylarını ve başarılarını anlatır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, Orhun Yazıtları'nın Uygur alfabesiyle yazıldığı bilgisi hatalıdır. Bu yazıtlar, Göktürk alfabesiyle yazılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
