Soru: Bir öğrenci, ışık şiddetinin fotosentez hızına etkisini gözlemlemek için özdeş iki bitki kullanıyor. Birinci düzeneği ışık kaynağından $10\text{ cm}$ uzağa, ikinci düzeneği ise $50\text{ cm}$ uzağa yerleştiriyor. Birim zamanda çıkan gaz kabarcığı sayısını not ediyor. Bu deneydeki 'bağımsız değişken' ve 'bağımlı değişken' aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bağımsız: Bitki türü / Bağımlı: Işık şiddeti
B) Bağımsız: Işık şiddeti / Bağımlı: Fotosentez hızı (kabarcık sayısı)
C) Bağımsız: Su miktarı / Bağımlı: Işık şiddeti
D) Bağımsız: Fotosentez hızı / Bağımlı: Bitki türü
Çözüm: Deneyde araştırmacının bilinçli olarak değiştirdiği etken 'bağımsız değişken'dir. Burada ışık kaynağının uzaklığı değiştirilerek ışık şiddeti farklılaştırılmıştır. Bu değişikliğe bağlı olarak ölçülen sonuç ise 'bağımlı değişken'dir; yani fotosentez hızı (kabarcık sayısı). Sabit tutulan özdeş bitkiler ise kontrol edilen değişkendir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
