Soru:
Bilginin korunması, yaygınlaştırılması ve aktarılmasında tarih boyunca birçok değişim yaşanmıştır. Matbaanın icadı, bu değişimlerin en önemlilerinden biri olarak kabul edilir. Matbaa sayesinde kitaplar daha hızlı ve ucuz bir şekilde çoğaltılabilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, matbaanın icadının bilginin yaygınlaşması ve aktarılması üzerindeki doğrudan etkilerinden biri değildir?
A) Kitap fiyatlarının düşmesi
B) Okuryazarlık oranlarının artması
C) Bilgiye erişimin kolaylaşması
D) Sözlü kültürün güçlenmesi
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Bu soruda, matbaanın icadının bilginin yaygınlaşması ve aktarılması üzerindeki doğrudan etkilerinden hangisinin olmadığını bulmamız istenmektedir. Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Kitap fiyatlarının düşmesi: Matbaadan önce kitaplar el yazısıyla çoğaltıldığı için çok pahalıydı. Matbaanın icadıyla kitaplar seri ve hızlı bir şekilde üretilebildiği için üretim maliyetleri düştü ve dolayısıyla kitap fiyatları da düştü. Bu, matbaanın doğrudan bir etkisidir.
- B) Okuryazarlık oranlarının artması: Kitapların ucuzlaması ve daha kolay ulaşılabilir hale gelmesi, daha fazla insanın kitap okumaya yönelmesine ve eğitim imkanlarının artmasına neden olmuştur. Bu durum, zamanla okuryazarlık oranlarının artmasını sağlamıştır. Bu da matbaanın doğrudan bir etkisidir.
- C) Bilgiye erişimin kolaylaşması: Matbaa sayesinde bilgi içeren eserler daha çok basılabildiği ve dağıtılabildiği için insanlar bilgiye daha kolay ulaşabilmiştir. Kütüphaneler ve okullar aracılığıyla bilgi daha geniş kitlelere yayılmıştır. Bu da matbaanın doğrudan bir etkisidir.
- D) Sözlü kültürün güçlenmesi: Matbaa, bilginin yazılı olarak kaydedilmesini ve yayılmasını sağlamıştır. Bu durum, yazılı kültürün gelişmesine ve yaygınlaşmasına yol açmıştır. Yazılı kültürün gelişmesiyle birlikte, bilginin nesilden nesile aktarılmasında sözlü anlatım yöntemlerinin (masallar, destanlar, hikayeler) önemi azalmaya başlamış, yerini yazılı kaynaklara bırakmıştır. Dolayısıyla matbaanın icadı, sözlü kültürü güçlendirmek yerine, yazılı kültürü güçlendirmiş ve sözlü kültürün etkisini azaltmıştır. Bu nedenle, sözlü kültürün güçlenmesi matbaanın doğrudan bir etkisi değildir, aksine zayıflamasına yol açmıştır.
Yukarıdaki analizler ışığında doğru cevap D seçeneğidir.
