Adım 1: Deyimi belirleme.
Verilen cümlede altı çizili ifade "gözleri kapanıyordu" deyimidir.
Adım 2: Deyimin gerçek ve mecazi anlamını anlama.
"Gözleri kapanmak" deyimi, bir kişinin aşırı derecede uykulu olması, uykusuzluktan dolayı gözlerini açık tutmakta zorlanması anlamına gelir. Bu, fiziksel olarak gözlerin kapanmasından öte, kişinin uykusuzluktan dolayı bilincini yitirme noktasına gelmesi halini anlatır.
Adım 3: Deyimin metne katkısını belirleme.
Cümlede "Bütün gün ders çalışmaktan gözleri kapanıyordu ama yine de ödevini bitirmeden uyumak istemiyordu" denilmektedir. Bu ifade, kişinin bütün gün ders çalıştığı için çok yorgun ve uykulu olduğunu, ancak sorumluluğunu yerine getirme azmiyle uykusuna direndiğini vurgular. Deyim, kişinin içinde bulunduğu bitkinlik ve uykusuzluk durumunu, yani "çok uykusu gelmek" halini güçlü bir şekilde ifade eder.
Adım 4: Seçenekleri değerlendirme.
A) Çok uykusu gelmek: Deyimin mecazi anlamı tam olarak budur. Kişinin aşırı derecede uykulu olduğunu, uykusuna direndiğini anlatır. Bu seçenek, deyimin metne kattığı anlamı doğru bir şekilde yansıtır.
B) Gözlerini kapatıp dinlenmek: Bu ifade, isteğe bağlı bir eylemi ve dinlenme amacını taşır. Oysa deyim, kişinin uykusuzluktan dolayı kontrol dışı bir şekilde gözlerinin kapanma eğilimini anlatır, dinlenme niyetiyle değil.
C) Gözlerinin fiziksel olarak kapanması: Deyim, sadece fiziksel bir kapanmayı değil, bu kapanmanın ardındaki aşırı uykululuk halini vurgular. Yani fiziksel kapanma sadece bir belirtidir, asıl anlatılmak istenen durum değildir.
D) Gözlerini açmakta zorlanmak: Bu durum, "gözleri kapanmak" deyiminin bir sonucu olabilir ancak deyimin doğrudan ve ana anlamı "çok uykusu gelmek"tir. Gözlerini açmakta zorlanma, uykunun şiddetini gösteren bir başka ifadedir, ancak deyimin kendisi doğrudan "çok uykusu gelmek" anlamını taşır.
Bu nedenle, "gözleri kapanıyordu" deyimi metne kişinin çok uykusu geldiği anlamını katmaktadır.
