Soru:
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında, ulusal ve bağımsız bir ekonomi oluşturma hedefiyle çeşitli adımlar atılmıştır. Bu adımlardan biri de yerli sanayiyi desteklemek ve ülke ekonomisini dışa bağımlılıktan kurtarmaktı.
Aşağıdakilerden hangisi, bu hedefler doğrultusunda ekonomi alanında yapılan çalışmalardan biridir?
A) Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması
B) Kapitülasyonların yeniden yürürlüğe konulması
C) Yabancı sermayeye sınırsız ayrıcalık tanınması
D) Tarım sektörünün tamamen ihmal edilmesi
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Adım Adım Çözüm:
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında ekonomi, Lozan Barış Antlaşması ile kaldırılan kapitülasyonların olumsuz etkilerinden kurtulmaya ve ulusal bir yapıya kavuşmaya çalışmıştır. Bu doğrultuda atılan adımlar, devletçilik ilkesi doğrultusunda şekillenmiştir.
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması: $1927$ yılında çıkarılan bu kanun, özel sektörün sanayiye yatırım yapmasını teşvik etmeyi amaçlamıştır. Kanun, yerli sanayinin gelişmesi ve ülkenin ekonomik bağımsızlığının sağlanması için önemli bir adımdır. Bu, soruda belirtilen "ulusal ve bağımsız bir ekonomi oluşturma" hedefiyle doğrudan örtüşmektedir. Bu nedenle doğru cevaptır.
- B) Kapitülasyonların yeniden yürürlüğe konulması: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti döneminde yabancılara tanınan ekonomik, hukuki ve ticari ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, Osmanlı ekonomisinin zayıflamasına ve dışa bağımlı hale gelmesine neden olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti, Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonları kesin olarak kaldırmıştır. Yeniden yürürlüğe konulması, ulusal ve bağımsız ekonomi hedefine tamamen zıttır.
- C) Yabancı sermayeye sınırsız ayrıcalık tanınması: Yabancı sermayeye sınırsız ayrıcalık tanımak, ülkenin ekonomik bağımsızlığını zedeleyecek ve dışa bağımlılığı artıracaktır. Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki temel hedef, dışa bağımlılığı azaltmak ve ulusal sermayeyi güçlendirmekti.
- D) Tarım sektörünün tamamen ihmal edilmesi: Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türkiye ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanıyordu. Hükümet, tarım sektörünü geliştirmek için Aşar vergisini kaldırmak, çiftçiye kredi desteği sağlamak ve modern tarım yöntemlerini yaygınlaştırmak gibi önemli adımlar atmıştır. Tarım sektörünün ihmal edilmesi söz konusu değildir; aksine desteklenmiştir.
Bu açıklamalar ışığında, "ulusal ve bağımsız bir ekonomi oluşturma" hedefi doğrultusunda atılan adım, Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılmasıdır.
