Soru:
Aşağıdaki hareket örneklerinden hangisi, karşısında verilen hareket türü ile yanlış eşleştirilmiştir?
A) Düz bir yolda ilerleyen otomobil – Öteleme hareketi
B) Kendi ekseni etrafında dönen topaç – Dönme hareketi
C) Salıncakta sallanan çocuk – Titreşim hareketi
D) Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesel hareketi – Titreşim hareketi
E) Bir vinçle kaldırılan yük – Öteleme hareketi
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Hareket türlerini inceleyelim:
- Öteleme hareketi: Bir cismin tüm noktalarının aynı anda, aynı yönde ve aynı büyüklükte yer değiştirmesi hareketidir. Cisim bir bütün olarak yer değiştirir. Örneğin, düz bir yolda ilerleyen otomobilin veya bir vinçle kaldırılan yükün hareketi öteleme hareketidir. Bu durumda A ve E seçenekleri doğrudur.
- Dönme hareketi: Bir cismin sabit bir eksen etrafında dairesel bir yörünge izleyerek hareket etmesidir. Cisim üzerindeki her nokta, dönme ekseninden farklı uzaklıklarda olsa bile, çembersel bir yörünge izler. Örneğin, kendi ekseni etrafında dönen topaç veya dönme dolap dönme hareketi yapar. Bu durumda B seçeneği doğrudur.
- Titreşim hareketi: Bir cismin denge konumu etrafında periyodik olarak ileri-geri, yukarı-aşağı veya sağa-sola tekrarlanan salınım hareketidir. Örneğin, saatin sarkacının sallanması, salıncakta sallanan çocuğun hareketi veya bir yayın ucuna bağlı cismin hareketi titreşim hareketidir. Bu durumda C seçeneği doğrudur.
Şimdi seçenekleri tekrar değerlendirelim:
- A) Düz bir yolda ilerleyen otomobil: Otomobilin her noktası aynı yönde ve aynı miktarda yer değiştirir. Bu bir öteleme hareketidir. Eşleştirme doğrudur.
- B) Kendi ekseni etrafında dönen topaç: Topaç, kendi ekseni etrafında dairesel bir yörünge izler. Bu bir dönme hareketidir. Eşleştirme doğrudur.
- C) Salıncakta sallanan çocuk: Salıncak, bir denge noktası etrafında periyodik olarak ileri-geri hareket eder. Bu bir titreşim hareketidir. Eşleştirme doğrudur.
- D) Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesel hareketi: Dünya, Güneş etrafında belirli bir yörünge üzerinde dolanır. Bu hareket, bir dönme veya yörüngesel harekettir. Titreşim hareketi değildir; çünkü bir denge noktası etrafında ileri-geri salınım şeklinde periyodik olarak tekrarlanmaz. Eşleştirme yanlıştır.
- E) Bir vinçle kaldırılan yük: Yükün her noktası aynı yönde ve aynı hızla yer değiştirir. Bu bir öteleme hareketidir. Eşleştirme doğrudur.
Bu durumda, yanlış eşleştirme D seçeneğinde verilmiştir.
