Soru:
Eski Çağ medeniyetlerinde (Sümer, Babil, Hitit vb.) hukuk kurallarının ortaya çıkışı ve gelişimi incelendiğinde, bu kuralların temel amacının ne olduğu söylenebilir?
A) Kralların kişisel gücünü sınırlamak.
B) Toplumdaki farklı sınıflar arasında tam eşitliği sağlamak.
C) Devletler arası ilişkileri düzenlemek ve savaşları engellemek.
D) Toplumsal barışı, düzeni ve adaleti sağlamak, suçları önlemek.
E) Ticari faaliyetleri tamamen serbest bırakarak ekonomiyi canlandırmak.
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Eski Çağ medeniyetlerinde hukuk kurallarının ortaya çıkışı ve gelişimi, genellikle karmaşıklaşan toplumsal yapıya bir cevap olarak görülür. Şehir devletlerinin veya imparatorlukların büyümesiyle birlikte, insanlar arasındaki ilişkiler çeşitlenmiş, anlaşmazlıklar artmış ve toplumsal düzenin sağlanması zorunlu hale gelmiştir.
Şıkları değerlendirelim:
- A) Kralların kişisel gücünü sınırlamak: Eski Çağ hukuk kuralları, çoğu zaman kralların ilahi otoritesini pekiştiren ve onların gücünü yasal zemine oturtan bir araç olmuştur. Bu nedenle kralların gücünü sınırlamak, hukukun temel amacı değildir.
- B) Toplumdaki farklı sınıflar arasında tam eşitliği sağlamak: Eski Çağ hukukları, genellikle mevcut sosyal yapıyı ve sınıf farklılıklarını koruyan bir yapıya sahiptir. Örneğin, Hammurabi Kanunları'nda köleler, özgür vatandaşlardan farklı muamele görmüştür. Dolayısıyla tam eşitlik sağlamak amaçlanmamıştır.
- C) Devletler arası ilişkileri düzenlemek ve savaşları engellemek: Eski Çağ hukukları öncelikli olarak bir devletin kendi içindeki toplumsal düzeni sağlamaya odaklanmıştır. Devletler arası ilişkiler için ayrı anlaşmalar veya uluslararası hukuk kuralları bu dönemde modern anlamda gelişmemiştir.
- D) Toplumsal barışı, düzeni ve adaleti sağlamak, suçları önlemek: Bu, Eski Çağ hukuk kurallarının en temel ve evrensel amacıdır. Hukuk, bireylerin haklarını ve sorumluluklarını belirleyerek, anlaşmazlıkları çözerek ve suçları cezalandırarak toplumsal yaşamda öngörülebilirlik ve istikrar sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede toplumda barış ve düzen tesis edilmeye çalışılmıştır.
- E) Ticari faaliyetleri tamamen serbest bırakarak ekonomiyi canlandırmak: Eski Çağ hukukları ticari faaliyetleri (borç, alım-satım gibi) düzenlemiş olsa da, bu düzenleme serbest piyasa ekonomisi anlayışından ziyade, ticaretin belirli kurallar içinde adil ve düzenli yapılmasını sağlamaya yöneliktir. Ekonomiyi canlandırmak, hukukun temel ve birincil amacı değildir.
Bu nedenlerle, Eski Çağ medeniyetlerinde hukukun temel amacı toplumsal barışı, düzeni ve adaleti sağlamak, suçları önlemektir.
