Soru:
Orta Çağ İslam medeniyeti, bilim ve kültür alanında önemli ilerlemeler kaydetmiştir. Özellikle tıp, astronomi, matematik ve felsefe gibi alanlarda Batı dünyasına da ilham veren birçok yenilikçi çalışma yapılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, İslam medeniyetinin Orta Çağ'daki bilimsel katkılarına örnek olarak gösterilemez?
A) İbn-i Sina'nın "El-Kanun fi't-Tıb" adlı eseriyle modern tıbbın temellerini atması.
B) Harezmi'nin cebir bilimini kurması ve sıfır rakamını Batı dünyasına tanıtması.
C) El-Biruni'nin dünyanın kendi ekseni etrafında döndüğünü ve yerçekimi ilkesini ortaya koyması.
D) Endülüs'teki bilim merkezlerinde (Kurtuba, Gırnata) felsefe ve mantık alanında özgün eserler verilmesi.
E) Matbaanın geliştirilerek Batı'da Rönesans'ın başlamasına doğrudan katkı sağlanması.
Doğru Cevap: E
✍️ Çözüm:Bu soruda Orta Çağ İslam medeniyetinin bilimsel katkıları arasında yer almayan seçeneği bulmamız istenmektedir.
- A) İbn-i Sina'nın "El-Kanun fi't-Tıb" adlı eseriyle modern tıbbın temellerini atması: İbn-i Sina, Orta Çağ İslam dünyasının en önemli hekimlerinden ve filozoflarından biridir. "El-Kanun fi't-Tıb" (Tıbbın Kanunu) adlı eseri yüzyıllarca hem Doğu hem de Batı üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuş ve modern tıbbın gelişimine büyük katkı sağlamıştır. Bu ifade doğrudur.
- B) Harezmi'nin cebir bilimini kurması ve sıfır rakamını Batı dünyasına tanıtması: Harezmi, cebir biliminin kurucusu olarak kabul edilir. Aynı zamanda Hint kökenli olan ve İslam dünyasında benimsenen sıfır rakamını da içeren onluk sayı sistemini (Hint-Arap rakamları) Batı dünyasına tanıtmıştır. Bu ifade doğrudur.
- C) El-Biruni'nin dünyanın kendi ekseni etrafında döndüğünü ve yerçekimi ilkesini ortaya koyması: El-Biruni, Orta Çağ'ın önemli bilim insanlarından biridir. Dünyanın yuvarlak olduğunu ve kendi ekseni etrafında döndüğünü savunmuş, ayrıca cisimlerin düşüşüyle ilgili gözlemleriyle yerçekimi ilkesine yönelik önemli çıkarımlarda bulunmuştur. Bu ifade doğrudur.
- D) Endülüs'teki bilim merkezlerinde (Kurtuba, Gırnata) felsefe ve mantık alanında özgün eserler verilmesi: Endülüs, Orta Çağ İslam medeniyetinin en parlak merkezlerinden biriydi. Kurtuba ve Gırnata gibi şehirler, felsefe, mantık, tıp, astronomi gibi birçok alanda önemli bilim insanlarını barındırmış ve Batı'ya bilgi aktarımında köprü görevi görmüştür. Bu ifade doğrudur.
- E) Matbaanın geliştirilerek Batı'da Rönesans'ın başlamasına doğrudan katkı sağlanması: Matbaa, Orta Çağ'ın sonlarına doğru, yaklaşık olarak $15$. yüzyılın ortalarında Johannes Gutenberg tarafından Avrupa'da geliştirilmiştir. İslam medeniyetinin matbaanın Avrupa'daki gelişimine doğrudan bir katkısı bulunmamaktadır. Matbaa, Çin'de çok daha önce bulunmuş, ancak Avrupa'daki tipo matbaa sistemi farklı bir gelişim sürecine sahiptir. Dolayısıyla bu ifade, İslam medeniyetinin doğrudan bir katkısı olarak gösterilemez.
Bu nedenlerle doğru cevap E seçeneğidir.
