Soru:
İnsan vücudunun savunma mekanizmaları, patojenlere karşı korunmada önemli rol oynar. Bu mekanizmalar, doğal (özgül olmayan) bağışıklık ve kazanılmış (özgül) bağışıklık olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Doğal bağışıklık, vücudun ilk ve ikinci savunma hatlarını içerir.
Aşağıdakilerden hangisi, insan vücudunun ikinci savunma hattında yer alan mekanizmalardan biridir?
A) Mide öz suyundaki hidroklorik asidin mikroorganizmaları öldürmesi
B) Deri yüzeyinin fiziksel bir bariyer oluşturması
C) Gözyaşında bulunan lizozim enziminin bakterileri parçalaması
D) Fagositoz yapan hücrelerin (makrofajlar) mikroorganizmaları yutması
E) Mukus salgısının solunum yollarında mikroorganizmaları tutması
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Bu soru, doğal (özgül olmayan) bağışıklık mekanizmalarını ve bu mekanizmaların hangi savunma hattında yer aldığını anlamamızı gerektirir.
İnsan vücudunun doğal bağışıklık sistemi iki ana savunma hattından oluşur:
- Birinci Savunma Hattı: Patojenlerin vücuda girişini engelleyen fiziksel ve kimyasal bariyerlerdir. Bu hat, vücudun dışarıyla temas eden yüzeylerinde bulunur ve mikropların içeri girmesini önler. Örnekler: Deri, mukus zarları, tükürük, gözyaşı, mide asidi, ter.
- İkinci Savunma Hattı: Patojenler birinci savunma hattını aşıp vücut içine girdiğinde devreye giren hücreler ve moleküler mekanizmalardır. Bu hat, iltihaplanma, ateş, fagositoz yapan hücreler, doğal katil (NK) hücreleri ve interferonları içerir.
Şıkları bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- [A] Mide öz suyundaki hidroklorik asidin mikroorganizmaları öldürmesi: Mide asidi, vücuda besinlerle giren mikroorganizmaları yok eden kimyasal bir bariyerdir ve birinci savunma hattında yer alır.
- [B] Deri yüzeyinin fiziksel bir bariyer oluşturması: Deri, vücudun en büyük organı olup, mikroorganizmaların içeri girmesini engelleyen fiziksel bir bariyerdir ve birinci savunma hattında yer alır.
- [C] Gözyaşında bulunan lizozim enziminin bakterileri parçalaması: Gözyaşı, içerdiği lizozim enzimi ile mikroorganizmaları yok eder ve gözlerin korunmasında görev alır. Bu da birinci savunma hattına aittir.
- [D] Fagositoz yapan hücrelerin (makrofajlar) mikroorganizmaları yutması: Makrofajlar, nötrofiller gibi fagositoz yapan hücreler, vücuda giren patojenleri fagosite ederek (yutarak) yok ederler. Bu hücreler, patojenler birinci savunma hattını aştığında devreye girer ve ikinci savunma hattında görev alır.
- [E] Mukus salgısının solunum yollarında mikroorganizmaları tutması: Mukus, solunum yollarını kaplayan ve havayla gelen partikülleri ve mikroorganizmaları yakalayan yapışkan bir salgıdır. Bu da birinci savunma hattının bir parçasıdır.
Bu durumda, fagositoz yapan hücrelerin (makrofajlar) mikroorganizmaları yutması, ikinci savunma hattında yer alan bir mekanizmadır.
