Soru:
Osmanlı Devleti'nin $18$. yüzyıldan itibaren siyasi varlığını sürdürmek amacıyla başvurduğu denge politikası, aşağıdaki temel gerekçelerden hangisine dayanmaktadır?
A) Avrupa'da güçler dengesinin Osmanlı lehine değişmesi.
B) Sanayi Devrimi'nin Osmanlı ekonomisini güçlendirmesi.
C) Kendi iç ve dış gücünün büyük devletlerle rekabet edemeyecek durumda olması.
D) Yeni sömürge alanları elde etme arzusu.
E) Ulus-devlet anlayışının Osmanlı'yı desteklemesi.
Doğru Cevap: C
✍️ Çözüm:Osmanlı Devleti, yükselme dönemini tamamlayıp duraklama ve gerileme dönemlerine girdiğinde, Avrupa devletleri karşısında askeri, ekonomik ve teknolojik üstünlüğünü kaybetmeye başlamıştır. $18$. yüzyıldan itibaren ise Avrupa devletlerinin kendi aralarındaki çıkar çatışmalarından faydalanarak siyasi varlığını sürdürme yoluna gitmiştir. Bu stratejiye denge politikası denir.
Seçenekleri inceleyelim:
- A) Avrupa'da güçler dengesinin Osmanlı lehine değişmesi: Tam tersine, güç dengesi Osmanlı aleyhine değiştiği için denge politikasına ihtiyaç duyulmuştur.
- B) Sanayi Devrimi'nin Osmanlı ekonomisini güçlendirmesi: Sanayi Devrimi, Osmanlı ekonomisini güçlendirmek yerine, Avrupa'dan gelen ucuz mallar nedeniyle yerli sanayinin çöküşüne yol açarak dışa bağımlılığı artırmıştır.
- C) Kendi iç ve dış gücünün büyük devletlerle rekabet edemeyecek durumda olması: Bu seçenek, denge politikasının temel gerekçesidir. Osmanlı Devleti, $18$. yüzyıldan itibaren güçlü Avrupa devletleriyle tek başına mücadele edemeyecek duruma gelmiş, bu nedenle bir Avrupa devletinin desteğini alarak diğerine karşı denge kurmaya çalışmıştır.
- D) Yeni sömürge alanları elde etme arzusu: Osmanlı Devleti, bu dönemde toprak kayıplarını durdurmaya çalışmış, yeni sömürge edinme gibi bir amacı olmamıştır.
- E) Ulus-devlet anlayışının Osmanlı'yı desteklemesi: Ulus-devlet anlayışı, çok uluslu Osmanlı Devleti'nde milliyetçilik akımlarının güçlenmesine ve azınlık isyanlarına yol açarak devletin parçalanma sürecini hızlandırmıştır. Bu durum Osmanlı'yı desteklemek yerine tehdit etmiştir.
Bu nedenle, Osmanlı Devleti'nin denge politikasına başvurmasının temel nedeni, kendi askeri ve ekonomik gücünün büyük Avrupa devletleriyle rekabet edemeyecek durumda olmasıdır.
