Soru:
Orhan Veli Kanık'ın "Kitabe-i Seng-i Mezar" şiirinden alınan aşağıdaki dizeleri okuyunuz:
"Hiçbir şeyden çekmedi dünyada
Nasırından çektiği kadar
Hatta çirkin yaratıldığından bile
O kadar müteessir değildi
Kundurası vurmadığı zamanlarda..."
Bu şiirin tarzını örnek alarak bir şiir yazmak isteyen bir şairin aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimsemesi en doğru olur?
A) Günlük hayattan sıradan bir olayı, sade bir dille ve mizahi bir üslupla ele almak.
B) Yoğun imgeler ve soyut kavramlar kullanarak okuyucuyu düşünmeye sevk etmek.
C) Aruz ölçüsü ve kafiye düzenine sıkı sıkıya bağlı kalarak epik bir konuyu işlemek.
D) Toplumsal sorunları eleştirel bir dille ve didaktik bir üslupla aktarmak.
E) Doğa sevgisini ve pastoral temaları, sembolik bir anlatımla dile getirmek.
Doğru Cevap: A
✍️ Çözüm:Yukarıdaki şiir parçası, Türk şiirinde 1940'lı yıllarda ortaya çıkan Garip Akımı'nın (Birinci Yeni) önemli temsilcilerinden Orhan Veli Kanık'a aittir. Garip Akımı, şiirde geleneksel kuralları (ölçü, uyak, nazım birimi gibi) reddederek, şiiri basitleştirmeyi, günlük dili kullanmayı ve sıradan insanların yaşantılarını, duygu ve düşüncelerini konu edinmeyi amaçlamıştır. Bu akımın şiirlerinde genellikle mizahi, ironik veya alaycı bir üslup da görülür.
Verilen dizelerde de bu özellikler açıkça görülmektedir: "Nasırından çektiği kadar" gibi sıradan, hatta komik sayılabilecek bir dert, şiirin ana konusu yapılmıştır. Dil son derece sade ve anlaşılırdır. Bu, şiirin alışılmış "yüce" konularından ve "sanatlı" söyleyişinden uzaklaştığını gösterir.
Şimdi şıklara bakalım:
- A) Günlük hayattan sıradan bir olayı, sade bir dille ve mizahi bir üslupla ele almak. Bu seçenek, Garip Akımı'nın ve dolayısıyla Orhan Veli'nin şiir anlayışının temel özelliklerini birebir yansıtmaktadır. Şiirde "nasır" gibi sıradan bir dert, mizahi bir dille ele alınmıştır. Bu nedenle, bu tarzda şiir yazmak isteyen bir şairin benimsemesi gereken en doğru yaklaşımdır.
- B) Yoğun imgeler ve soyut kavramlar kullanarak okuyucuyu düşünmeye sevk etmek. Bu yaklaşım daha çok İkinci Yeni şiirine özgüdür ve Orhan Veli'nin sade ve anlaşılır dil anlayışına zıttır.
- C) Aruz ölçüsü ve kafiye düzenine sıkı sıkıya bağlı kalarak epik bir konuyu işlemek. Bu, Divan şiiri veya daha geleneksel, epik şiir anlayışına uyan bir yaklaşımdır. Garip Akımı'nın reddettiği geleneksel kuralları içerir.
- D) Toplumsal sorunları eleştirel bir dille ve didaktik bir üslupla aktarmak. Toplumcu gerçekçi şiir anlayışına yakın bir yaklaşımdır. Orhan Veli'nin şiirlerinde toplumsal eleştiri bulunsa da, bu genellikle didaktik bir üsluptan ziyade ironik veya gözlemci bir yaklaşımla sunulur ve temel amaç bu değildir.
- E) Doğa sevgisini ve pastoral temaları, sembolik bir anlatımla dile getirmek. Bu yaklaşım, Fecr-i Âti veya bazı sembolist şairlerin anlayışına daha yakındır ve Orhan Veli'nin gerçekçi ve mizahi yaklaşımından uzaktır.
Bu analizler ışığında, Orhan Veli'nin şiir tarzını örnek almak isteyen bir şairin günlük, sade ve mizahi bir üslup benimsemesi beklenir.
