Soru:Fotosentez ve hücresel solunum, canlı yaşamının sürdürülebilirliği için birbirini tamamlayan iki temel metabolik süreçtir. Bu iki süreç arasındaki ilişki göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
- I. Fotosentezde üretilen glikoz, tüm canlılar tarafından hücresel solunumda enerji kaynağı olarak kullanılabilir.
- II. Hücresel solunum sonucu oluşan karbondioksit ve su, fotosentezde ham madde olarak kullanılır.
- III. Fotosentezde serbest bırakılan oksijen, hücresel solunumun elektron taşıma sisteminde son elektron alıcısı olarak görev yapar.
✍️ Çözüm:Bu soruda fotosentez ve hücresel solunum arasındaki madde ve enerji ilişkisi sorgulanmaktadır.
Öncülleri tek tek inceleyelim:
- I. Fotosentezde üretilen glikoz, tüm canlılar tarafından hücresel solunumda enerji kaynağı olarak kullanılabilir.
Fotosentetik canlılar (üreticiler) güneş enerjisini kullanarak glikoz sentezler. Bu glikoz, hem fotosentetik canlıların kendi hücresel solunumlarında hem de bu canlıları besin zinciri aracılığıyla tüketen heterotrof canlılar (tüketiciler) tarafından enerji kaynağı olarak kullanılır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur. - II. Hücresel solunum sonucu oluşan karbondioksit ve su, fotosentezde ham madde olarak kullanılır.
Hücresel solunumda organik besinler parçalanır ve $CO_2$ ile $H_2O$ açığa çıkar. Fotosentez ise $CO_2$ ve $H_2O$'yu kullanarak ışık enerjisi yardımıyla organik besin sentezler. Bu durum, madde döngüsünün önemli bir parçasını oluşturur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur. - III. Fotosentezde serbest bırakılan oksijen, hücresel solunumun elektron taşıma sisteminde son elektron alıcısı olarak görev yapar.
Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında $H_2O$ molekülünün fotolizi sonucu oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Oksijenli solunumda ise, glikozun parçalanmasıyla açığa çıkan elektronlar elektron taşıma sisteminde ilerler ve en sonunda oksijen tarafından yakalanarak su oluşumuna katkıda bulunur. Yani oksijen, oksijenli solunumda son elektron alıcısıdır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, I, II ve III numaralı ifadelerin hepsi doğrudur.
