🚀 2026 TYT Fizik: Serbest Düşmede Hız Nasıl Bulunur?
Serbest düşme, bir cismin sadece yer çekimi etkisiyle hareket etmesidir. Bu harekette, cismin ilk hızı sıfırdır ve aşağı doğru hızlanır. TYT Fizik sınavında sıkça karşılaşılan bu konuyu, formülü ve uygulamasıyla birlikte inceleyelim.
🌠 Serbest Düşme Nedir?
Serbest düşme, bir cismin herhangi bir engelle karşılaşmadan, yalnızca yer çekimi kuvvetinin etkisi altında yaptığı harekettir. Bu harekette:
- 🍎 Cisim başlangıçta durgundur (ilk hızı sıfırdır).
- 🍎 Cisim aşağı doğru hızlanır.
- 🍎 Hızlanma, yer çekimi ivmesi (g) sayesinde olur.
🌌 Yer Çekimi İvmesi (g) Nedir?
Yer çekimi ivmesi, Dünya'nın bir cismi kendine doğru çekme kuvvetinin neden olduğu ivmedir. Genellikle g = 9.8 m/s² olarak kabul edilir, ancak sorularda kolaylık sağlaması için g = 10 m/s² olarak da verilebilir.
✨ Serbest Düşmede Hız Formülü
Serbest düşmede, herhangi bir andaki hızı bulmak için aşağıdaki formülü kullanırız:
v = g * t
Burada:
- 🍎 v: Cismin hızı (m/s)
- 🍎 g: Yer çekimi ivmesi (m/s²)
- 🍎 t: Geçen süre (s)
💫 Serbest Düşme Hız Formülü Uygulaması
Şimdi bu formülü bir örnekle pekiştirelim:
Örnek Soru: Bir cisim, yerden yüksek bir noktadan serbest bırakılıyor. 3 saniye sonraki hızı ne olur? (g = 10 m/s² alınız)
Çözüm:
Formülümüz: v = g * t
Verilenler: g = 10 m/s², t = 3 s
Yerine koyalım: v = 10 * 3 = 30 m/s
Cismin 3 saniye sonraki hızı 30 m/s olur.
🪐 Ek Bilgiler ve İpuçları
- 🍎 Serbest düşmede, cismin kütlesi önemli değildir. Aynı yükseklikten bırakılan farklı kütlelere sahip cisimler, hava sürtünmesi yoksa aynı anda yere düşer.
- 🍎 Hava sürtünmesinin olduğu durumlarda, cismin şekli ve yüzey alanı da önemli hale gelir. Bu durumda, daha büyük yüzey alanına sahip cisimler daha yavaş düşer.
- 🍎 TYT sınavında, serbest düşme sorularında genellikle basit sayılar kullanılır. Bu nedenle, işlemleri hızlı ve doğru bir şekilde yapmaya özen gösterin.
🌠 Örnek Soru ve Çözümü (LaTeX ile)
Soru: Bir taş, $h$ yüksekliğinden serbest bırakılıyor. Taşın yere çarpma hızı $v$ olduğuna göre, taşın havada kalma süresi nedir? (Yer çekimi ivmesini $g$ alınız.)
Çözüm:
Taşın yere çarpma hızı $v = gt$ formülü ile bulunur. Buradan havada kalma süresi:
$t = \frac{v}{g}$ olur.
