🧪 2026 TYT Kimya: Donma Noktası Nedir?
Donma noktası, bir sıvının katı hale geçtiği sıcaklıktır. Bu sıcaklıkta, sıvının kinetik enerjisi azalır ve moleküller arasındaki çekim kuvvetleri baskın hale gelir, bu da maddenin katılaşmasına neden olur. TYT Kimya sınavında donma noktası ile ilgili temel kavramları ve hesaplamaları bilmek önemlidir.
🧊 Donma Noktası Alçalması
Donma noktası alçalması, bir çözücü içinde çözünen bir madde eklendiğinde donma noktasının düşmesidir. Bu olay, koligatif özelliklerden biridir; yani, çözeltinin özelliklerinin çözünen maddenin türüne değil, sadece tanecik sayısına bağlı olduğu anlamına gelir.
- ❄️ Koligatif Özellikler: Çözeltinin derişimine bağlı olan özelliklerdir (donma noktası alçalması, kaynama noktası yükselmesi, ozmotik basınç gibi).
- 💧 Çözücü: Genellikle sıvı olan ve içinde başka maddeleri çözen madde. Örnek: Su.
- 🍬 Çözünen: Çözücü içinde dağılan madde. Örnek: Tuz, şeker.
🌡️ Donma Noktası Alçalması Formülü
Donma noktası alçalmasını hesaplamak için aşağıdaki formül kullanılır:
$\Delta T_f = K_f \cdot m \cdot i$
- 🧊 $\Delta T_f$: Donma noktası alçalması (Celsius veya Kelvin).
- ❄️ $K_f$: Çözücünün molal donma noktası alçalma sabiti (℃/m veya K/m). Her çözücü için farklı bir sabittir.
- 🍬 $m$: Çözeltinin molalitesi (mol çözünen/kg çözücü).
- ⚛️ $i$: Van't Hoff faktörü. İyonik bileşikler için, çözeltide oluşan iyon sayısıdır. Örneğin, NaCl için $i = 2$ (Na+ ve Cl-). Moleküler bileşikler için genellikle $i = 1$.
📝 Örnek Soru ve Çözümü
Soru: 100 gram suda 5.85 gram NaCl çözülerek hazırlanan çözeltinin donma noktası kaç °C'dir? (Suyun $K_f = 1.86$ °C/m, NaCl: 58.5 g/mol)
Çözüm:
- 🍬 NaCl'nin mol sayısını hesaplayalım: $n = \frac{m}{M} = \frac{5.85 \text{ g}}{58.5 \text{ g/mol}} = 0.1 \text{ mol}$
- 💧 Suyun kütlesini kg cinsinden ifade edelim: $100 \text{ g} = 0.1 \text{ kg}$
- 🧪 Molaliteyi hesaplayalım: $m = \frac{n}{kg \text{ çözücü}} = \frac{0.1 \text{ mol}}{0.1 \text{ kg}} = 1 \text{ m}$
- ⚛️ Van't Hoff faktörünü belirleyelim: NaCl iyonik bir bileşik olduğu için $i = 2$ (Na+ ve Cl-)
- 🧊 Donma noktası alçalmasını hesaplayalım: $\Delta T_f = K_f \cdot m \cdot i = 1.86 \text{ °C/m} \cdot 1 \text{ m} \cdot 2 = 3.72 \text{ °C}$
- 🌡️ Çözeltinin donma noktasını bulalım: Suyun normal donma noktası 0 °C olduğu için, çözeltinin donma noktası $0 - 3.72 = -3.72 \text{ °C}$'dir.
📌 TYT Kimya İçin İpuçları
- 📚 Temel Kavramları Anlayın: Donma noktası, kaynama noktası, ozmoz gibi koligatif özellikleri iyice öğrenin.
- 🧮 Formülleri Uygulamayı Pratik Edin: Farklı örnek sorular çözerek formülleri nasıl kullanacağınızı pekiştirin.
- 🧪 Çözelti Hesaplamalarına Dikkat Edin: Molalite, molarite gibi derişim birimlerini doğru bir şekilde kullanmaya özen gösterin.
Bu bilgilerle, 2026 TYT Kimya sınavında donma noktası ile ilgili soruları rahatlıkla çözebilirsiniz. Başarılar!
