🧪 2026 TYT Kimya: Polar ve Apolar Kovalent Bağlara Giriş
Kovalent bağ, atomların elektronlarını ortaklaşa kullanarak oluşturdukları bir bağ türüdür. Bu bağ türü, özellikle ametaller arasında yaygındır. Ancak, kovalent bağların da kendi içinde farklı türleri vardır: polar ve apolar kovalent bağlar. Bu farklılık, atomların elektronları çekme güçlerindeki (elektronegatiflik) farklılıklardan kaynaklanır.
🍎 Elektronegatiflik Nedir?
Elektronegatiflik, bir atomun kimyasal bağda elektronları çekme yeteneğinin bir ölçüsüdür. Pauling ölçeğine göre flor (F) elementi en elektronegatif elementtir (4.0), sezyum (Cs) ve fransiyum (Fr) ise en az elektronegatif elementlerdir (0.7). Elektronegatiflik farkı, bağın polar mı yoksa apolar mı olduğunu belirler.
💧 Polar Kovalent Bağlar
Polar kovalent bağ, elektronegatiflikleri farklı olan iki atom arasında oluşur. Daha elektronegatif olan atom, elektronları daha çok kendine çeker ve kısmi negatif yük (δ-) ile yüklenir. Diğer atom ise kısmi pozitif yük (δ+) ile yüklenir. Bu yük ayrımı, molekülde bir dipol momenti oluşturur.
📌 Polar Kovalent Bağ Örnekleri
- 💧 Su (H₂O): Oksijen, hidrojenden daha elektronegatiftir. Bu nedenle oksijen kısmi negatif, hidrojenler ise kısmi pozitif yükle yüklenir. Molekülün genelinde bir dipol momenti oluşur.
- 🧪 Hidrojen Klorür (HCl): Klor, hidrojenden daha elektronegatiftir. Klor kısmi negatif, hidrojen ise kısmi pozitif yükle yüklenir.
- 🍎 Amonyak (NH₃): Azot, hidrojenden daha elektronegatiftir. Azot kısmi negatif, hidrojenler ise kısmi pozitif yükle yüklenir.
🧲 Apolar Kovalent Bağlar
Apolar kovalent bağ, elektronegatiflikleri aynı veya çok yakın olan iki atom arasında oluşur. Elektronlar eşit şekilde paylaşılır ve molekülde herhangi bir yük ayrımı olmaz. Bu tür bağlarda dipol momenti oluşmaz.
🔑 Apolar Kovalent Bağ Örnekleri
- 🔑 Hidrojen Gazı (H₂): İki hidrojen atomu arasındaki bağ apolardır çünkü her iki atomun elektronegatifliği aynıdır.
- 🔑 Oksijen Gazı (O₂): İki oksijen atomu arasındaki bağ da apolardır, aynı nedenle.
- 🔑 Metan (CH₄): Karbon ve hidrojen arasındaki elektronegatiflik farkı çok azdır. Molekülün geometrisi de simetrik olduğu için dipol momentleri birbirini götürür ve molekül apolar olur.
❓ TYT'de Karşılaşabileceğin Sorular
TYT sınavında polar ve apolar kovalent bağlarla ilgili aşağıdaki gibi sorularla karşılaşabilirsin:
🤔 Soru 1:
Aşağıdaki moleküllerden hangisi polardır?
- a) $CO_2$
- b) $BF_3$
- c) $H_2O$
- d) $CH_4$
- e) $CCl_4$
Cevap: c) $H_2O$ (Su molekülü, oksijenin yüksek elektronegatifliği nedeniyle polardır.)
🤔 Soru 2:
Aşağıdakilerden hangisi apolar kovalent bağ içerir?
- a) $NaCl$
- b) $HCl$
- c) $O_2$
- d) $NH_3$
- e) $H_2O$
Cevap: c) $O_2$ (Oksijen molekülü, aynı atomlar arasında olduğu için apolar kovalent bağ içerir.)
