🧪 2026 TYT Kimya: Titrasyon Nedir?
Titrasyon, bir çözeltinin derişimini (konsantrasyonunu) bilinen başka bir çözeltiyle tepkimeye sokarak bulma işlemidir. Yani, elimizde derişimini tam olarak bilmediğimiz bir madde var ve onu, ne kadar olduğunu bildiğimiz başka bir maddeyle yavaş yavaş karıştırarak, ilk maddenin ne kadar olduğunu anlamaya çalışıyoruz.
🔬 Titrasyonun Temel İlkeleri
- 🧪 Analit: Derişimi belirlenmek istenen çözelti. Yani, ne kadar olduğunu bulmaya çalıştığımız madde.
- 💧 Titrant: Derişimi kesin olarak bilinen ve analitle tepkimeye giren çözelti. Bu, bizim "ölçümüz" gibi.
- 📍 Dönüm Noktası (Eşdeğerlik Noktası): Titrantın analiti tamamen nötrleştirdiği veya tepkimeye soktuğu an. Bu anı yakalamak çok önemli!
- 🌈 İndikatör: Dönüm noktasını gözle görülür hale getiren madde. Genellikle renk değiştirerek bize "Tamamdır, yeter!" der.
🛠️ Titrasyon Nasıl Yapılır?
Titrasyon yapmak için bazı malzemelere ve adımlara ihtiyacımız var:
- 🧫 Malzemeler:
- 🧪 Büret: Titrantı kontrollü bir şekilde eklememizi sağlayan, üzerinde hassas ölçüler bulunan cam tüp.
- 🍶 Erlenmeyer (Konik) Balon: Analitin bulunduğu kap.
- 📍 Pipet: Analitten belirli bir miktarda almak için kullanılır.
- 🌈 İndikatör: Dönüm noktasını belirlemek için.
- ⚗️ Stand ve Kroze: Büreti sabitlemek için.
- ⚙️ Adımlar:
- 🍶 Hazırlık: Erlenmeyer balonuna belirli miktarda analit koyulur ve üzerine birkaç damla indikatör eklenir.
- 💧 Titrasyon: Büret, titrant ile doldurulur ve yavaş yavaş analitin üzerine damlatılır.
- 🌈 Gözlem: İndikatörün renk değiştirdiği an dikkatle izlenir. Renk değişimi kalıcı olduğunda, dönüm noktasına ulaşılmıştır.
- 🧮 Hesaplama: Kullanılan titrant miktarı ve bilinen derişimi sayesinde, analitin derişimi hesaplanır.
📝 Titrasyon Hesaplamaları
Titrasyon işleminde, dönüm noktasında asit ve bazın mol sayıları birbirine eşit olur. Bu eşitlikten yararlanarak, derişimi bilinmeyen çözeltinin derişimi hesaplanır.
Eğer tepkime asit-baz tepkimesi ise:
$M_1V_1 = M_2V_2$
Burada;
- $M_1$: Asidin molar derişimi
- $V_1$: Asidin hacmi
- $M_2$: Bazın molar derişimi
- $V_2$: Bazın hacmi
📌 Önemli İpuçları
- 👓 Doğruluk: Titrasyon sırasında damlaları sayarken dikkatli olun. Hızlı damlatmak yerine yavaş ve kontrollü olmak, doğru sonuçlar elde etmenizi sağlar.
- 🌈 İndikatör Seçimi: Kullanacağınız indikatörün, tepkimeye uygun olduğundan emin olun. Her tepkime için farklı indikatörler kullanılabilir.
- 🧮 Hesaplama: Hesaplama yaparken birimleri doğru kullandığınızdan emin olun. Hacimleri litreye çevirmek gerekebilir.
Umarım bu bilgiler, titrasyon konusunu anlamanıza yardımcı olmuştur! Başarılar!
