🎨 AYT Dönme Hareketi: Kavram Haritası
Dönme hareketi, fizik dersinin önemli konularından biridir. Bu konuyu daha iyi anlamak için bir kavram haritası oluşturalım. Kavram haritası, konuyu ana başlıklar ve alt başlıklar şeklinde görselleştirmemize yardımcı olur.
- 🌍 Dönme Hareketi Temel Kavramlar:
- 📏 Açısal Yer Değiştirme ($Δθ$): Bir cismin dönme ekseni etrafındaki açısının değişimidir. Birimi radyan (rad)'dır.
- ⏱️ Açısal Hız ($ω$): Bir cismin birim zamandaki açısal yer değiştirmesidir. Birimi rad/s'dir. $ω = \frac{Δθ}{Δt}$
- ⏱️ Açısal İvme ($α$): Bir cismin birim zamandaki açısal hız değişimidir. Birimi rad/s²'dir. $α = \frac{Δω}{Δt}$
- ⚙️ Dönme Kinetiği:
- 💪 Tork ($τ$): Bir cismi döndürme etkisidir. $τ = rFsinθ$
- 🔄 Eylemsizlik Momenti (I): Bir cismin dönmeye karşı gösterdiği direncin ölçüsüdür. Şekle ve kütle dağılımına bağlıdır.
- 🧮 Açısal Momentum (L): Bir cismin dönme hareketinin ölçüsüdür. $L = Iω$
- 💡 Dönme Kinetik Enerjisi ($KE_{dönme}$): Dönen bir cismin sahip olduğu enerjidir. $KE_{dönme} = \frac{1}{2}Iω^2$
- 🚀 Dönme Dinamiği:
- ⚖️ Tork ve Açısal İvme Arasındaki İlişki: $τ = Iα$ (Newton'un ikinci yasasının dönme hareketindeki karşılığıdır.)
- 🔄 Açısal Momentumun Korunumu: Dış tork yoksa, bir sistemin toplam açısal momentumu sabittir. $I_1ω_1 = I_2ω_2$
📚 AYT Dönme Hareketi: Hızlı Tekrar
Şimdi de AYT sınavına hazırlık için dönme hareketini hızlıca tekrar edelim.
🍎 Temel Tanımlar
- 📍 Açısal Hız: Bir cismin birim zamanda taradığı açıdır. $\omega$ ile gösterilir.
- 📍 Açısal İvme: Açısal hızdaki değişimdir. $\alpha$ ile gösterilir.
- 📍 Tork: Bir cismi döndüren kuvvettir. $\tau$ ile gösterilir.
- 📍 Eylemsizlik Momenti: Bir cismin dönmeye karşı direncidir. $I$ ile gösterilir.
🍎 Formüller ve İlişkiler
- 📍 Tork = Eylemsizlik Momenti x Açısal İvme: $\tau = I \cdot \alpha$
- 📍 Açısal Momentum = Eylemsizlik Momenti x Açısal Hız: $L = I \cdot \omega$
- 📍 Dönme Kinetik Enerjisi: $E_k = \frac{1}{2} \cdot I \cdot \omega^2$
🍎 Açısal Momentumun Korunumu
- 📍 Eğer bir sisteme dışarıdan bir tork uygulanmıyorsa, açısal momentum korunur.
- 📍 $I_1 \cdot \omega_1 = I_2 \cdot \omega_2$
🍎 Önemli Notlar
- 📍 Dönme hareketinde, çizgisel hız ve açısal hız arasında $v = \omega \cdot r$ ilişkisi vardır.
- 📍 Dönme kinetik enerjisi, toplam kinetik enerjinin bir parçası olabilir.
- 📍 Açısal momentumun korunumu, birçok fiziksel olayda (örneğin, buz pateni dönüşleri) önemlidir.
