🎭 AYT Edebiyat: Bakış Açısı Kavramları
- 👁️🗨️ Anlatıcı Bakış Açısı: Bir hikayenin kimin tarafından anlatıldığıdır. Anlatıcı, olayları nasıl gördüğünü ve yorumladığını belirler.
🕵️♂️ Anlatıcı Türleri
- 🍎 Birinci Kişi Anlatım: Hikaye, "ben" ağzından anlatılır. Anlatıcı, olayların içinde yer alır ve kendi deneyimlerini aktarır.
- ⚙️ İkinci Kişi Anlatım: Hikaye, "sen" ağzından anlatılır. Okuyucu doğrudan hikayenin içine çekilir. Genellikle deneysel metinlerde kullanılır.
- 🪞 Üçüncü Kişi Anlatım: Hikaye, "o" ağzından anlatılır. Anlatıcı, olayların dışında durur.
💡 Üçüncü Kişi Anlatım Çeşitleri
- 🧠 Tanrısal (Hâkim) Bakış Açısı: Anlatıcı, karakterlerin iç dünyalarını, düşüncelerini ve duygularını bilir. Geçmişi, geleceği ve her şeyi görebilir.
- 🧿 Gözlemci Bakış Açısı: Anlatıcı, sadece gördüklerini ve duyduklarını aktarır. Karakterlerin iç dünyalarına giremez, sadece dışarıdan gözlem yapar.
- 🎭 Kahraman Bakış Açısı: Anlatıcı, hikayedeki karakterlerden biridir ve olayları kendi sınırlı perspektifinden anlatır.
📚 Bakış Açısının Önemi
- 🔑 Hikayenin Etkisi: Bakış açısı, hikayenin okuyucu üzerindeki etkisini büyük ölçüde değiştirir. Farklı bakış açıları, aynı olayları farklı şekillerde algılamamızı sağlar.
- 🎨 Karakter Gelişimi: Anlatıcının bakış açısı, karakterlerin nasıl algılandığını ve geliştiğini etkiler.
- 🧩 Tema ve Mesaj: Bakış açısı, hikayenin temasını ve vermek istediği mesajı güçlendirebilir veya değiştirebilir.
📝 Örnek Soru
Aşağıdaki parçada hangi bakış açısı kullanılmıştır?
"O sabah uyandığında, içinde tarifsiz bir huzursuzluk vardı. Ne olduğunu anlayamıyordu ama bir şeylerin yolunda gitmediğini hissediyordu. Pencereden dışarı baktı, gri gökyüzü sanki onun iç sıkıntısını yansıtıyordu."
- A) Birinci Kişi Anlatım
- B) İkinci Kişi Anlatım
- C) Tanrısal Bakış Açısı
- D) Gözlemci Bakış Açısı
Cevap: C) Tanrısal Bakış Açısı (Anlatıcı, karakterin iç dünyasını biliyor)
