💡 Ek Fiil (Ek Eylem) Nedir?
Ek fiil, diğer adıyla ek eylem, Türkçede isim soylu sözcükleri yüklem yapmak veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiillere dönüştürmek gibi iki temel görevi olan bir ektir. Kendi başına bir anlamı yoktur, geldiği kelimeye anlam katar ve o kelimenin cümledeki işlevini değiştirir.
🎯 Ek Fiilin İki Temel Görevi
Ek fiilin iki ana görevi bulunur:
- ⭐ İsim Soylu Sözcükleri Yüklem Yapmak
- ✨ Basit Zamanlı Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapmak
📚 İsim Soylu Sözcükleri Yüklem Yapmak
İsim, sıfat, zamir, zarf ve edat gibi isim soylu sözcükler tek başlarına yüklem olamazlar. Bu sözcüklerin yüklem olabilmesi için ek fiil almaları gerekir. Ek fiilin bu görevi, cümlenin anlamını tamamlar ve yargı bildirir.
Ek fiilin bu görevdeki çekimleri şunlardır:
- ✅ -im: Ben öğretmenim.
- ✅ -sin: Sen öğrencisin.
- ✅ -dir: O çalışkandır. (veya -tır, -tir, -tur, -tür)
- ✅ -iz: Biz arkadaşız.
- ✅ -siniz: Siz başarılısınız.
- ✅ -dirler: Onlar mutludurlar. (veya -tırlar, -tirler, -turlar, -türler)
Örnekler:
- 🍎 Bu kitap çok güzeldi. (güzel: sıfat, -di: ek fiil)
- 🍎 Hava bugün çok sıcakmış. (sıcak: isim, -miş: ek fiil)
- 🍎 Benim en sevdiğim renk mavidir. (mavi: isim, -dir: ek fiil)
💫 Basit Zamanlı Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapmak
Fiiller, zaman ekleri alarak basit zamanlı olurlar. Ek fiil, basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapar. Türkçede üç tür birleşik zamanlı fiil vardır:
- ⌛ Hikaye Birleşik Zamanı: Fiil + -di
- 💭 Rivayet Birleşik Zamanı: Fiil + -miş
- 🔮 Şart Birleşik Zamanı: Fiil + -se
Örnekler:
- 📖 Gidiyordu: (gidiyor: basit zamanlı, -du: ek fiil - hikaye birleşik zamanı)
- 📖 Gidecekmiş: (gidecek: basit zamanlı, -miş: ek fiil - rivayet birleşik zamanı)
- 📖 Giderse: (gider: basit zamanlı, -se: ek fiil - şart birleşik zamanı)
Cümle İçinde Kullanımı:
- 📌 Dün sinemaya gitmiştim. (hikaye birleşik zamanı)
- 📌 Bana yalan söylemişsin. (rivayet birleşik zamanı)
- 📌 Erken gelirsen seninle de gelirim. (şart birleşik zamanı)
