? Ek Fiil (Ek Eylem) Nedir?
Ek fiil, isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapar. İki temel görevi vardır:
- ? İsimleri Yüklem Yapmak: İsim, zamir, sıfat, zarf veya edat gibi sözcüklerin yüklem görevinde kullanılmasını sağlar.
- ? Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapmak: Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı (hikaye, rivayet, şart) yapar.
? Ek Fiilin Çekimleri
Ek fiilin dört temel çekimi bulunur:
- ? Ek Fiilin Bildirme (Hikaye) Kipi: -idi
- ? Ek Fiilin Bildirme (Rivayet) Kipi: -imiş
- ? Ek Fiilin Şart Kipi: -ise
- ? Ek Fiilin Geniş Zamanı: -dir (şahıs ekleriyle kullanılır)
❓ KPSS'de En Çok Çıkan Soru Tipleri ve Çözümleri
? İsim Soylu Sözcükleri Yüklem Yapan Ek Fiiller
Bu tip sorularda, cümlenin yükleminin isim soylu bir sözcük olup olmadığına dikkat edilir. Eğer yüklem isim soylu ise ve ek fiil almışsa, doğru cevaba ulaşılır.
Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, bir isim soylu sözcüğü yüklem yapmıştır?
- A) Geliyordu.
- B) Güzeldi.
- C) Okumalıydı.
- D) Gitmişti.
- E) Anlatacaktı.
Çözüm:
Doğru cevap B seçeneğidir. Çünkü "güzel" sözcüğü isim soyludur ve "-di" ek fiilini alarak yüklem olmuştur. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise fiildir.
? Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapan Ek Fiiller
Bu tip sorularda, fiilin basit zamanlı mı yoksa birleşik zamanlı mı olduğuna bakılır. Birleşik zamanlı fiillerde mutlaka ek fiil bulunur.
Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı bir fiil kullanılmıştır?
- A) Her gün kitap okurum.
- B) Dün sinemaya gittim.
- C) Keşke daha dikkatli olsaydım.
- D) Sabah erkenden kalkarım.
- E) Akşam yemeği yedim.
Çözüm:
Doğru cevap C seçeneğidir. "Olsaydım" fiili, "ol-" fiiline "-sa" şart kipi ve ardından "-dım" şahıs eki getirilerek birleşik zamanlı (şart kipi) yapılmıştır.
? Ek Fiilin Düşmesi
Bazı cümlelerde ek fiil düşebilir. Özellikle geniş zaman ek fiili olan "-dir" sıklıkla düşer. Bu durum, anlamda herhangi bir bozulmaya yol açmaz.
Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil düşmüştür?
- A) Hava çok güzeldi.
- B) Bugün çok mutluyum.
- C) Sınav zordu.
- D) Eve erken gelmişti.
- E) Ders çalışmalıydın.
Çözüm:
Doğru cevap C seçeneğidir. "Sınav zordu" cümlesinde aslında "Sınav zordur" denmek istenmektedir. Ancak "-dir" ek fiili düşmüştür.
? Ek Fiilin Olumsuzu
Ek fiilin olumsuzu "-değil" sözcüğü ile yapılır. "-değil" sözcüğü, isim soylu sözcüklerle birlikte kullanılarak onları olumsuz yüklem yapar.
Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin olumsuzu kullanılmıştır?
- A) Bu kitap benim değil.
- B) Bugün okula gitmedim.
- C) Seni aramadım.
- D) Oraya gitmeyeceğim.
- E) Ders çalışmıyorum.
Çözüm:
Doğru cevap A seçeneğidir. "Bu kitap benim değil" cümlesinde "değil" sözcüğü, "benim" zamirini olumsuz yapmıştır ve ek fiil göreviyle kullanılmıştır.
? Ek Fiil Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler
- ? Ek fiilin sadece isim soylu sözcükleri yüklem yapmadığı, aynı zamanda fiilleri birleşik zamanlı yaptığı unutulmamalıdır.
- ? Ek fiilin düşebileceği ve bu durumun anlamı bozmadığı akılda tutulmalıdır.
- ? Ek fiilin olumsuzunun "-değil" sözcüğü ile yapıldığı bilinmelidir.
- ? Soru çözerken cümlenin tamamı dikkatlice okunmalı ve yüklemin türü doğru tespit edilmelidir.