🎨 Fiilimsiler (Eylemsiler) Konu Anlatımı
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiil gibi çekimlenemeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevlerinde kullanılan sözcüklerdir. Üç ana başlık altında incelenirler: İsim-fiil (ad-eylem), sıfat-fiil (ortaç) ve zarf-fiil (ulaç).
- 📚 İsim-Fiil (Ad-Eylem): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek oluşturulur. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
- 🍎 Örnekler:
- Okuma alışkanlığı çok önemlidir. (Burada "okuma" kelimesi isim-fiildir.)
- Gülüşü içimi ısıttı. (Burada "gülüşü" kelimesi isim-fiildir.)
- Yürümek sağlıklıdır. (Burada "yürümek" kelimesi isim-fiildir.)
- 🚀 Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek oluşturulur. Cümlede sıfat görevinde kullanılırlar.
- 📝 Örnekler:
- Koşan çocuklar gördüm. (Burada "koşan" kelimesi sıfat-fiildir.)
- Görünmez kaza. (Burada "görünmez" kelimesi sıfat-fiildir.)
- Açacak çiçekler. (Burada "açacak" kelimesi sıfat-fiildir.)
- 💡 Zarf-Fiil (Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -casına, -meksizin, -r…-maz" ekleri getirilerek oluşturulur. Cümlede zarf görevinde kullanılırlar. Fiilin nasıl, ne zaman, neden yapıldığını belirtirler.
- 📌 Örnekler:
- O, gülerek içeri girdi. (Burada "gülerek" kelimesi zarf-fiildir.)
- Sen gelinceye kadar bekleyeceğim. (Burada "gelinceye" kelimesi zarf-fiildir.)
- Koşarak yanıma geldi. (Burada "koşarak" kelimesi zarf-fiildir.)
🎯 Fiilimsiler ile İlgili Örnek Cümleler ve Analizleri
- 🎈 Örnek 1: "Ders çalışmak için kütüphaneye gitti."
- "Ders çalışmak": İsim-fiil (amaç belirtiyor)
- 🎨 Örnek 2: "Tanıdık bir yüz gördüm."
- "Tanıdık": Sıfat-fiil (yüzü niteliyor)
- 🚀 Örnek 3: "Giderken bana el salladı."
- "Giderken": Zarf-fiil (zaman belirtiyor)
- 💡 Örnek 4: "Yaralanan askerlere yardım ettiler."
- "Yaralanan": Sıfat-fiil (askerleri niteliyor)
- 📚 Örnek 5: "Koşmaktan yoruldum."
- "Koşmaktan": İsim-fiil (neden-sonuç ilişkisi kuruyor)
❓ Fiilimsiler ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
- 🤔 Soru: Her "-ma" eki alan sözcük isim-fiil midir?
- 🍎 Cevap: Hayır, her "-ma" eki alan sözcük isim-fiil değildir. Eğer "-ma" eki alan sözcük bir varlığı karşılıyorsa isimdir. Örneğin, "Dondurma" kelimesi isimdir. Fiilimsi olabilmesi için fiilden türemesi ve fiil anlamını koruması gerekir.
- 💡 Soru: Sıfat-fiiller çekimli fiil gibi kullanılabilir mi?
- 🚀 Cevap: Evet, sıfat-fiiller bazen çekimli fiil gibi kullanılabilir ve yüklem olabilirler. Bu duruma sıfat-fiilin adlaşması denir. Örneğin, "Gelen gideni aratır." cümlesinde "gelen" kelimesi adlaşmış sıfat-fiildir ve yüklem görevindedir.
