🎨 Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiillerin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir. İsim, sıfat veya zarf gibi görevler üstlenirler. Üç ana başlık altında incelenirler: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
- 🎭 İsim-Fiil (Ad-Eylem): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mek" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
- ✍️ Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede sıfat gibi kullanılırlar.
- ⏳ Zarf-Fiil (Ulaç/Bağ-Eylem): Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -e… -e, -r… -maz, -casına" eklerinin getirilmesiyle oluşturulur. Cümlede zarf gibi kullanılırlar.
📚 Fiilimsiler Tablosu
| Fiilimsi Türü | Ekler | Örnekler | Cümle İçinde Kullanımı |
|---|---|---|---|
| İsim-Fiil | -ma, -ış, -mek | okuma, bakış, gülmek |
Okuma alışkanlığı önemlidir. |
| Sıfat-Fiil | -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş | koşan, gelesi, tükenmez, akar, bildik, gelecek, gelmiş |
Koşan atlar yoruldu. |
| Zarf-Fiil | -ken, -alı, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -e… -e, -r… -maz, -casına | giderken, geleli, bakmadan, gelince, gülüp, koşarak, güldükçe, güle güle, gelir gelmez, koşarcasına | Eve
giderken karşılaştım. |
📝 Fiilimsiler Örnek Cümleler
- 💡 İsim-Fiil Örnekleri:
- 🚶♀️ Yürüyüş yapmak sağlığa faydalıdır.
- 📚 Kitap okumak ufkunu genişletir.
- 😄 Gülmek insana iyi gelir.
- 🚀 Sıfat-Fiil Örnekleri:
- 🍂 Dökülen yapraklar sonbaharı müjdeliyor.
- ⏰ Tanıdık bir ses duydum.
- 🗓️ Gelecek hafta tatile gideceğiz.
- 💃 Zarf-Fiil Örnekleri:
- 🏃 Koşarak yanıma geldi.
- 🗣️ Olanları anlatınca rahatladım.
- 😴 Uyurken mırıldanıyordu.
📌 Ek Bilgiler ve İpuçları
- ⚠️ Fiilimsiler, fiiller gibi çekimlenemezler (şahıs eki alamazlar).
- 🚫 İsim-fiil ekini alan bazı sözcükler zamanla kalıplaşarak isimleşebilirler (örneğin: dondurma, danışma).
- 🔍 Sıfat-fiiller, niteledikleri isim düşse bile sıfat-fiil olma özelliklerini korurlar (örneğin: "Tanıdık bir yüz" yerine sadece "Tanıdık" denildiğinde).
- 🔗 Zarf-fiiller, cümleye zaman veya durum anlamı katarlar.
