📚 İdari Yargının Konusu ve Kapsamı
İdari yargı, idarenin hukuka uygunluğunu denetleyen ve idari işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözen yargı koludur. Bu yargı kolu, bireylerin idare karşısındaki haklarını korumayı amaçlar.
- ⚖️ İdari İşlemler: İdarenin tek taraflı irade açıklamalarıdır. Örneğin, bir öğrencinin okuldan uzaklaştırılması veya bir inşaat ruhsatının verilmesi.
- 🏢 İdari Eylemler: İdarenin fiili davranışlarıdır. Örneğin, bir yolun yapımı veya bir binanın yıkımı.
- 📜 İdari Sözleşmeler: İdarenin özel hukuk kişileriyle veya diğer idarelerle yaptığı sözleşmelerdir. Örneğin, bir kamu hizmetinin gördürülmesi için yapılan sözleşme.
🏛️ İdari Yargı Organları
Türkiye'de idari yargı organları şunlardır:
- 🏢 İdare Mahkemeleri: İlk derece mahkemeleridir.
- 🏢 Vergi Mahkemeleri: Vergi uyuşmazlıklarına bakan ilk derece mahkemeleridir.
- 🏢 Bölge İdare Mahkemeleri: İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı yapılan itirazları inceleyen istinaf mahkemeleridir.
- 🏛️ Danıştay: İdari yargının en üst mahkemesidir. Temyiz başvurularını inceler ve bazı davalara ilk derece mahkemesi olarak bakar.
⚖️ İdari Yargıda Dava Türleri
İdari yargıda en sık karşılaşılan dava türleri şunlardır:
- 🚫 İptal Davası: İdari işlemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan davadır. Amaç, işlemin iptal edilmesini sağlamaktır.
- 💰 Tam Yargı Davası: İdarenin işlem veya eylemleri nedeniyle uğranılan zararın tazmini için açılan davadır.
🚫 İptal Davası
- 📅 Dava Açma Süresi: İdari işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür.
- 📜 Dava Açma Nedenleri: Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarında hukuka aykırılık.
- 🎯 Amaç: İdari işlemin hukuka aykırılığının tespiti ve iptali.
💰 Tam Yargı Davası
- 🤕 Zarar Şartı: İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle bir zararın meydana gelmiş olması gerekir.
- 🧾 İspat Yükü: Zararın varlığını ve miktarını davacı ispat etmekle yükümlüdür.
- 💸 Tazmin Türleri: Maddi ve manevi tazminat.
🔑 İdari Yargıda Dikkat Edilmesi Gereken Pratik Bilgiler
- 🗓️ Süreler: Dava açma ve cevap sürelerine dikkat etmek önemlidir. Sürelerin kaçırılması hak kayıplarına yol açabilir.
- 📝 Dava Dilekçesi: Dava dilekçesinde, davanın konusu, nedenleri ve delilleri açıkça belirtilmelidir.
- 🧑⚖️ Temsil: İdari yargıda avukatla temsil zorunlu olmamakla birlikte, karmaşık hukuki konular içerdiğinden avukat yardımı almak faydalı olabilir.
- 🔍 Delil Toplama: Davanın ispatı için gerekli olan delillerin toplanması ve mahkemeye sunulması önemlidir.
- 🤝 Uzlaşma: İdari yargıda bazı durumlarda uzlaşma yoluyla çözüm mümkündür.
