Öteleme, bir şekli veya nesneyi bulunduğu yerden başka bir yere kaydırmaktır. Bu kaydırma işlemi sırasında şeklin boyutu, şekli veya yönü değişmez. Sadece yeri değişir. Günlük hayatta birçok yerde öteleme örnekleri görebiliriz.
Matematikte öteleme, bir noktanın veya şeklin koordinatlarının değişmesiyle ifade edilir. Örneğin, bir $P(x, y)$ noktası $a$ birim sağa ve $b$ birim yukarı ötelenirse, yeni noktası $P'(x+a, y+b)$ olur.
Öteleme vektörü $\overrightarrow{v} = (a, b)$ şeklinde gösterilir. Bu vektör, noktanın ne kadar ve hangi yönde kaydırılacağını belirtir.
Yeni nesil TYT soruları, genellikle günlük hayatla ilişkilendirilmiş, problem çözme becerilerini ölçen sorulardır. Öteleme konusunda da benzer sorularla karşılaşabiliriz.
Bir satranç tahtası üzerinde bulunan bir piyon, başlangıç konumundan $(2, 3)$'ten başlayarak aşağıdaki ötelemeleri yapıyor:
Piyonun son konumu nedir?
Çözüm:
İlk öteleme: $(2+1, 3+2) = (3, 5)$
İkinci öteleme: $(3-3, 5-1) = (0, 4)$
Cevap: $(0, 4)$
Aşağıdaki şekilde verilen $ABC$ üçgeni, $\overrightarrow{v} = (2, -1)$ vektörü ile öteleniyor.
A köşesinin koordinatları $(1, 1)$ ise, ötelenmiş $A'$ köşesinin koordinatları nedir?
Çözüm:
$A'(x', y') = (1+2, 1-1) = (3, 0)$
Cevap: $(3, 0)$
Umarım bu anlatım, öteleme konusunu anlamanıza ve yeni nesil soruları çözmenize yardımcı olur!