👂 Şiddetsiz İletişim Modelinin 4 Bileşeni
Şiddetsiz İletişim (Şİ), ilişkilerimizde daha anlayışlı ve etkili olmamızı sağlayan bir iletişim yaklaşımıdır. Marshall Rosenberg tarafından geliştirilen bu model, 4 temel bileşene odaklanır: Gözlem, Duygu, İhtiyaç ve Rica. Bu bileşenleri anlamak ve uygulamak, çatışmaları azaltmaya, empatiyi artırmaya ve daha sağlıklı ilişkiler kurmaya yardımcı olur.
👁️ Gözlem
Gözlem, bir durumun veya olayın, kişisel değerlendirmelerimizden ve yorumlarımızdan arındırılmış, nesnel bir şekilde tanımlanmasıdır. Yani, sadece olanı biteni aktarırız.
- 🔎 Amaç: Olayı olduğu gibi, yargılamadan ve eleştirmeden ifade etmek.
- ✍️ Örnek: "Son bir haftada üç kez bulaşıkları yıkamadığını fark ettim." (Yargılayıcı değil, sadece gözlemi aktarıyor.)
- ❌ Kaçınılması Gereken: "Sen her zaman böylesin!" (Genelleme ve yargılama içeriyor.)
❤️ Duygu
Duygu, gözlemlediğimiz durumun bizde yarattığı hislerdir. Bu, öfke, üzüntü, sevinç, hayal kırıklığı gibi çeşitli duygular olabilir.
- 🌡️ Amaç: Yaşadığımız duyguyu net bir şekilde ifade etmek.
- ✍️ Örnek: "Bulaşıkları yıkamadığını fark ettiğimde üzüntü hissediyorum."
- ❌ Kaçınılması Gereken: "Bunu yaptığında kendimi değersiz hissediyorum." (Duyguyu başkasının davranışına bağlamak yerine, kendi içimizde hissettiğimizi ifade etmeliyiz.)
🫶 İhtiyaç
İhtiyaç, duygularımızın altında yatan, karşılanmayı bekleyen evrensel insan gereksinimleridir. Bunlar; sevgi, saygı, anlaşılma, güvenlik, özerklik gibi temel ihtiyaçlar olabilir.
- 🧭 Amaç: Duygularımızın kaynağındaki ihtiyacı belirlemek ve ifade etmek.
- ✍️ Örnek: "Bulaşıkları yıkamadığında üzüntü hissediyorum, çünkü ev işlerinde iş birliği yapılmasına ve desteklenmeye ihtiyacım var."
- ❌ Kaçınılması Gereken: "Senin yüzünden böyle hissediyorum!" (İhtiyacı başkasının sorumluluğuna yüklemek yerine, kendimiz için neyin önemli olduğunu belirtmeliyiz.)
🤝 Rica
Rica, karşılanmasını istediğimiz ihtiyacımızı somut ve olumlu bir şekilde ifade etmektir. Rica, talep veya emir içermemeli, karşı tarafın özgür iradesiyle kabul edebileceği bir öneri olmalıdır.
- 🙏 Amaç: İhtiyacımızı karşılayacak, somut bir eylem isteğinde bulunmak.
- ✍️ Örnek: "Bulaşıkları yıkamadığında üzüntü hissediyorum, çünkü ev işlerinde iş birliği yapılmasına ve desteklenmeye ihtiyacım var. Önümüzdeki hafta bulaşıkları yıkama konusunda bana yardımcı olabilir misin?"
- ❌ Kaçınılması Gereken: "Bulaşıkları yıkamalısın!" (Emir veya talep içeriyor.)
Şiddetsiz İletişim modeli, bu dört bileşeni kullanarak daha açık, dürüst ve empatik bir iletişim kurmamızı sağlar. Bu model, sadece başkalarıyla değil, kendimizle olan iletişimimizde de bize rehberlik edebilir.
