🛡️ Tam Ehliyetsiz Kimdir?
Hukukumuzda, fiil ehliyetine sahip olmayan kişiler tam ehliyetsiz olarak nitelendirilir. Fiil ehliyeti, kişinin kendi davranışlarıyla hak edinebilme ve borç altına girebilme yeteneğidir. Tam ehliyetsizler, bu yeteneğe hiçbir şekilde sahip değildirler.
⚖️ Tam Ehliyetsizlerin Hukuki Durumu
Tam ehliyetsizlerin hukuki işlemlerdeki durumu oldukça hassastır. Bu kişilerin korunması amacıyla çeşitli mekanizmalar geliştirilmiştir.
- 👶 Yaş Küçüklüğü: Henüz reşit olmayan ve ayırt etme gücüne sahip bulunmayan küçükler tam ehliyetsizdir.
- 🧠 Akıl Hastalığı: Akıl hastalığı nedeniyle sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olan kişiler tam ehliyetsizdir.
- 😵 Akıl Zayıflığı: Akıl zayıflığı nedeniyle sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olan kişiler tam ehliyetsizdir.
🔒 Koruma Mekanizmaları Nelerdir?
Tam ehliyetsizlerin haklarını korumak amacıyla hukukumuzda çeşitli mekanizmalar bulunmaktadır. Bu mekanizmalar, tam ehliyetsizlerin menfaatlerini gözetmeyi ve onların hukuki işlemlerden zarar görmesini engellemeyi amaçlar.
👨⚖️ Vasi Atanması
Tam ehliyetsizlere, menfaatlerini korumak ve onları temsil etmek üzere mahkeme tarafından bir vasi atanır. Vasi, tam ehliyetsizin yasal temsilcisidir ve onun adına hukuki işlemleri gerçekleştirir.
- 📝 Vasi Tayini: Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından yapılır.
- 🛡️ Vasi'nin Görevleri: Tam ehliyetsizin malvarlığını yönetmek, onu hukuki işlemlerde temsil etmek ve kişisel bakımını sağlamaktır.
- ⚠️ Vasi'nin Sorumlulukları: Görevini dürüstlük ve özenle yerine getirmekle yükümlüdür. Aksi takdirde, tam ehliyetsize veya onun malvarlığına verdiği zararlardan sorumludur.
🚫 Hukuki İşlemlerde Temsil
Tam ehliyetsizler, hukuki işlemlerde doğrudan yer alamazlar. Onları, vasileri temsil eder. Vasi, tam ehliyetsizin menfaatine uygun olarak hukuki işlemleri gerçekleştirir.
- ✍️ Sözleşme Yapma: Tam ehliyetsiz adına sözleşme yapma yetkisi vasiye aittir. Ancak bazı önemli sözleşmeler için Sulh Hukuk Mahkemesi'nin izni gerekebilir.
- 🏢 Mal Alım Satımı: Tam ehliyetsizin malvarlığına dahil malların alım satımı vasi tarafından yapılır. Değerli malların satışı için mahkeme izni şarttır.
- 🏛️ Dava Açma ve Takip: Tam ehliyetsiz adına dava açma ve takip etme yetkisi vasiye aittir.
📜 Ehliyetsizliğin Sonuçları
Tam ehliyetsiz bir kimsenin yaptığı hukuki işlemler genellikle geçersizdir. Ancak bazı durumlarda, işlemin karşı tarafının iyi niyetli olması halinde, işlem kısmen veya tamamen geçerli kabul edilebilir.
- ❌ İşlem Geçersizliği: Tam ehliyetsizin yaptığı sözleşmeler, kural olarak kesin hükümsüzdür.
- 🤝 İyi Niyetin Korunması: Karşı tarafın tam ehliyetsizlik durumunu bilmemesi ve bilecek durumda olmaması halinde, işlem kısmen veya tamamen geçerli sayılabilir.
- ⏳ İptal Hakkı: Vasi, tam ehliyetsizin yaptığı geçersiz işlemleri iptal ettirme hakkına sahiptir.
🚨 Sorumluluk Halleri
Tam ehliyetsizlerin sebep oldukları zararlardan sorumluluğu özel hükümlere tabidir.
- 📍 Kusursuz Sorumluluk: Tam ehliyetsiz, kusuru olmasa bile, sebep olduğu zararlardan sorumlu tutulabilir. Bu sorumluluk, hakkaniyet gereği ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir.
- 👨👧👦 Gözetim Yükümlülüğü: Tam ehliyetsizi gözetim altında bulunduran kişiler (örneğin, vasi, aile bireyleri), gözetim yükümlülüğünü yerine getirmemeleri halinde, tam ehliyetsizin sebep olduğu zararlardan sorumlu olabilirler.
