📚 Türk-İslam Devletleri: KPSS'de En Çok Karşılaşılan Sorular ve Çözümleri
KPSS'ye hazırlanan adaylar için Türk-İslam Devletleri konusu, sınavda sıklıkla karşılaşılan ve başarıyı doğrudan etkileyen önemli bir alandır. Bu bölümde, geçmiş yıllarda en çok sorulan soru tiplerini ve bu sorulara nasıl yaklaşılması gerektiğini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
🕌 Siyasi Yapı ve Yönetim
- 👑 Saltanat Anlayışı: Türk-İslam devletlerinde, hükümdarlık genellikle babadan oğula geçerdi. Bu durum, merkezi otoritenin korunmasında önemli bir rol oynamıştır.
- 📜 Divan Teşkilatı: Devlet işlerinin görüşüldüğü ve karara bağlandığı en önemli organdır. Divan-ı Saltanat, Divan-ı Arz gibi farklı divanlar bulunurdu.
- ⚔️ Merkezi Otorite: Hükümdarın gücü, ordu ve bürokrasi aracılığıyla sağlanırdı. Hükümdar, hem siyasi hem de dini lider konumundaydı.
🏛️ Ekonomi ve Sosyal Hayat
- 💰 İkta Sistemi: Toprakların devlet kontrolünde olduğu ve hizmet karşılığında kişilere verildiği bir sistemdir. Üretimin sürekliliğini sağlamayı ve orduya asker yetiştirmeyi amaçlardı.
- 🤝 Ahilik Teşkilatı: Esnaf ve sanatkarların bir araya gelerek oluşturduğu, dayanışma ve kalite kontrolünü sağlayan bir örgüttür.
- 🏘️ Vakıflar: Sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın önemli bir unsuru olan vakıflar, eğitim, sağlık ve diğer sosyal hizmetlerin finansmanında kullanılırdı.
🎨 Kültür ve Sanat
- ✍️ Edebiyat: Farsça ve Arapça'nın etkisiyle gelişen edebiyat, dini ve tasavvufi temaları işlemiştir. Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig'i önemli bir örnektir.
- 🕌 Mimari: Camiler, medreseler, türbeler ve saraylar, dönemin mimari anlayışını yansıtır. Özellikle Selçuklu ve Osmanlı mimarisi dikkat çekicidir.
- 🖼️ El Sanatları: Halıcılık, çinicilik, minyatür sanatı gibi el sanatları, Türk-İslam devletlerinde önemli bir yere sahipti.
⚔️ Askeri Yapı
- 🐴 Gulam Sistemi: Özellikle Gazneliler ve Selçuklular döneminde görülen, savaş esirlerinden ve farklı milletlerden toplanan askerlerin oluşturduğu ordudur.
- 🏹 Tımarlı Sipahiler: Osmanlı Devleti'nde, tımar toprakları karşılığında orduya asker yetiştiren süvari birlikleridir.
- 🛡️ Yeniçeri Ocağı: Devşirme sistemiyle oluşturulan, doğrudan padişaha bağlı, profesyonel bir askeri birliktir.
❓ Örnek KPSS Soruları ve Çözümleri
Aşağıda, Türk-İslam Devletleri konusunda KPSS'de çıkmış ve çıkması muhtemel bazı soru örnekleri ve çözümleri bulunmaktadır:
🕌 Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi Karahanlılar dönemine ait bir eserdir?
a) Divan-ı Lügat'it Türk
b) Atabetü'l Hakayık
c) Kutadgu Bilig
d) Divan-ı Hikmet
e) Siyasetname
Cevap: c) Kutadgu Bilig
💰 Soru 2:
İkta sisteminin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Merkezi hazineyi güçlendirmek
b) Ticareti geliştirmek
c) Üretimde sürekliliği sağlamak ve orduya asker yetiştirmek
d) Halkın refah seviyesini yükseltmek
e) Bürokratik yapıyı modernize etmek
Cevap: c) Üretimde sürekliliği sağlamak ve orduya asker yetiştirmek
⚔️ Soru 3:
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde askeri alanda yapılan yeniliklerden biri değildir?
a) Yeniçeri Ocağı'nın kurulması
b) Tımarlı sipahi sisteminin uygulanması
c) Gulam sisteminin getirilmesi
d) Humbaracı Ocağı'nın kurulması
e) Nizam-ı Cedid ordusunun kurulması
Cevap: c) Gulam sisteminin getirilmesi (Gulam sistemi daha çok Gazneliler ve Selçuklular döneminde görülür.)
📝 Ek Notlar
* KPSS'de Türk-İslam Devletleri ile ilgili sorular genellikle bilgiye dayalıdır. Bu nedenle, temel kavramları ve önemli olayları iyi öğrenmek önemlidir.
* Geçmiş yıllarda çıkmış soruları çözmek, soru tiplerini anlamanıza ve sınav stratejisi geliştirmenize yardımcı olacaktır.
* Harita bilgisi de önemlidir. Özellikle devletlerin coğrafi konumları ve yayılma alanları hakkında bilgi sahibi olmak faydalıdır.
Başarılar dilerim!
