🌍 Jeolojik Zamanlar: Dünyanın Yaşlı Hikayesi
Dünya'nın oluşumundan günümüze kadar geçen süreç, jeolojik zamanlar olarak adlandırılan uzun dönemlere ayrılır. Bu zamanlar, Dünya'nın geçirdiği büyük değişimleri, canlıların evrimini ve kıtaların hareketlerini anlamamızı sağlar. ÖSYM'nin coğrafya sorularında sıklıkla karşımıza çıkan bu konuyu, gelin birlikte inceleyelim.
⏳ Jeolojik Zamanların Sınıflandırılması
Jeolojik zamanlar, dört ana bölüme ayrılır:
Prekambriyen,
Paleozoik (Birinci Zaman),
Mezozoik (İkinci Zaman) ve
Senozoik (Üçüncü ve Dördüncü Zamanlar). Her bir zaman dilimi, kendine özgü olaylar ve canlı türleri ile karakterizedir.
- 🍄 Prekambriyen (İlkel Zaman): Dünya'nın en eski zaman dilimidir. Yaklaşık 4 milyar yıl sürdüğü tahmin edilir.
- 💧 Atmosfer ve okyanuslar oluştu.
- 🦠 İlk canlılar (bakteriler, algler) ortaya çıktı.
- 🧱 Kalkanlar oluştu (Kuzey Amerika, İskandinavya, Sibirya, Arabistan, Afrika, Avustralya ve Hindistan).
- 🐟 Paleozoik (Birinci Zaman): Yaklaşık 300 milyon yıl sürdü.
- 🐚 Deniz canlıları çeşitlendi (balıklar, kabuklular).
- 🌳 İlk kara bitkileri ortaya çıktı.
- 🐛 Böcekler ve amfibiler gelişti.
- ⛰️ Hersinyen ve Kaledoniyen kıvrımları oluştu.
- 🖤 Taş kömürü yatakları oluştu.
- 🦖 Mezozoik (İkinci Zaman): Yaklaşık 185 milyon yıl sürdü.
- 🦕 Dinozorlar ortaya çıktı ve hüküm sürdü.
- 🌿 İlk memeliler ve kuşlar belirdi.
- 🌴 Denizlerde mercanlar yaygınlaştı.
- 🌋 Alp Himalaya kıvrım sisteminin temelleri atıldı.
- 🦣 Senozoik (Üçüncü ve Dördüncü Zamanlar): Yaklaşık 66 milyon yıldır devam ediyor.
- 🏔️ Alp Himalaya kıvrım sistemi oluştu.
- 🐴 Memeliler çeşitlendi ve yaygınlaştı.
- 🦧 İnsan (Homo) türü ortaya çıktı.
- 🧊 Buzul çağları yaşandı.
- 🪨 Linyit, petrol ve bor yatakları oluştu.
- 🌊 Ege Denizi oluştu.
❓ ÖSYM Tarzı Sorularla Konuyu Pekiştirelim
Şimdi de öğrendiklerimizi ÖSYM tarzı sorularla pekiştirelim.
Soru 1:
Aşağıdakilerden hangisi
Paleozoik dönemde gerçekleşen olaylardan biri
değildir?
A) İlk kara bitkilerinin ortaya çıkması
B) Dinozorların ortaya çıkması
C) Taş kömürü yataklarının oluşması
D) Deniz canlılarının çeşitlenmesi
E) Hersinyen kıvrımlarının oluşması
Doğru Cevap: B. Dinozorlar
Mezozoik dönemde ortaya çıkmıştır.
Soru 2:
Alp Himalaya kıvrım sisteminin oluşumu hangi jeolojik zamanda gerçekleşmiştir?
A) Prekambriyen
B) Paleozoik
C) Mezozoik
D) Senozoik
E) Arkeen
Doğru Cevap: D. Alp Himalaya kıvrım sistemi
Senozoik dönemde oluşmuştur.
Soru 3:
Aşağıdakilerden hangisi
Türkiye'nin jeolojik geçmişi ile ilgili
yanlış bir bilgidir?
A) Ülkemizin büyük bir bölümü 3. jeolojik zamanda (Senozoik) oluşmuştur.
B) Taş kömürü yatakları 1. jeolojik zamanda (Paleozoik) oluşmuştur.
C) Linyit yatakları 3. jeolojik zamanda (Senozoik) oluşmuştur.
D) Masif araziler (kalkanlar) yaygın olarak bulunur.
E) Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) genç oluşumlu bir fay hattıdır.
Doğru Cevap: D. Türkiye'de masif araziler (kalkanlar) yaygın olarak bulunmaz.
📌 Unutmayın!
Jeolojik zamanlar konusu, Dünya'nın geçmişini anlamak için önemli bir anahtardır. Bu bilgileri kullanarak, coğrafya sorularını daha kolay çözebilir ve Dünya'nın nasıl şekillendiğini daha iyi kavrayabilirsiniz. Bol şans!
