Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de görülen dağların oluşumunda etkili olan faktörlerden biri değildir?
A) Orojenez
B) Volkanizma
C) Epirojenez
D) Dış kuvvetler
E) Tektonizma
Doğru cevap (D) şıkkıdır. Türkiye'deki dağların oluşumunda orojenez (dağ oluşumu), volkanizma, epirojenez (kıta oluşumu) ve tektonizma (levha hareketleri) etkili olmuştur. Dış kuvvetler (akarsular, rüzgarlar vb.) ise dağların aşınmasında ve şekillenmesinde rol oynar, ancak doğrudan oluşumunda etkili değildir.
Aşağıdaki haritada, beş farklı merkezin Ocak ayı ortalama sıcaklıkları gösterilmiştir.
Haritadaki merkezlerin hangisinde, Ocak ayı ortalama sıcaklığının diğerlerine göre daha düşük olmasının nedeni, enlemdir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Doğru cevap (E) şıkkıdır. Enlem etkisi, bir yerin Ekvator'a olan uzaklığı ile ilgilidir. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklıklar genellikle azalır. Haritadaki V numaralı merkez, diğerlerine göre daha yüksek bir enlemde (kutuplara daha yakın) bulunduğundan, Ocak ayı ortalama sıcaklığının daha düşük olmasının temel nedeni enlemdir. Diğer merkezlerde ise yükselti, denizellik, karasallık gibi faktörler de sıcaklık üzerinde etkili olabilir.
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de erozyonun sonuçlarından biri değildir?
A) Tarım arazilerinin verimliliğinin azalması
B) Barajların dolma süresinin kısalması
C) Akarsu yataklarının dolması
D) Heyelan riskinin artması
E) Orman yangınlarının artması
Doğru cevap (E) şıkkıdır. Erozyon, toprağın su ve rüzgar gibi dış etkenlerle taşınmasıdır. Erozyonun sonuçları arasında tarım arazilerinin verimliliğinin azalması, barajların dolma süresinin kısalması, akarsu yataklarının dolması ve heyelan riskinin artması yer alır. Orman yangınları ise daha çok kuraklık, insan faktörü ve diğer doğal sebeplerle ilgilidir.
