🌍 TYT Coğrafya: Sosyal İşletmelerde En Çok Karşına Çıkacak Kavramlar
Sosyal bilimler alanında coğrafya, hayatımızın her alanına dokunan konuları içerir. Özellikle TYT sınavında coğrafya sorularını çözerken bazı temel kavramları bilmek, işini oldukça kolaylaştırır. İşte sosyal bilimler çalışanlarının sıklıkla karşılaştığı ve bilmesi gereken bazı önemli coğrafya kavramları ve tanımları:
🗺️ Temel Coğrafya Kavramları
- ⛰️ Yer Şekilleri: Dağlar, ovalar, platolar, vadiler gibi yeryüzünde doğal süreçlerle oluşmuş farklı biçimlerdir.
- 💧 İklim: Bir bölgede uzun yıllar boyunca gözlemlenen ortalama hava koşullarıdır. Sıcaklık, yağış, rüzgar gibi etkenler iklimi belirler.
- 🌡️ Sıcaklık: Bir yerin veya cismin ne kadar sıcak veya soğuk olduğunu gösteren ölçüdür.
- 🌧️ Yağış: Atmosferden yeryüzüne düşen suyun genel adıdır (yağmur, kar, dolu vb.).
- 💨 Rüzgar: Yüksek basınçtan alçak basınca doğru hareket eden hava akımıdır.
- 🧭 Enlem: Ekvator'a olan açısal uzaklıktır. Ekvator 0° enlemidir.
- 📍 Boylam: Başlangıç meridyenine (Greenwich) olan açısal uzaklıktır.
- 🗺️ Harita: Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek bir düzlem üzerine aktarılmasıdır.
- 📏 Ölçek: Harita üzerindeki bir uzunluğun, gerçekte ne kadar uzunluğa karşılık geldiğini gösteren orandır.
🏘️ Nüfus ve Yerleşme ile İlgili Kavramlar
- 🧑🤝🧑 Nüfus: Belirli bir alanda yaşayan insan sayısıdır.
- 📈 Nüfus Yoğunluğu: Birim alana düşen insan sayısıdır (kişi/km²).
- 🏙️ Şehirleşme: Kırsal alanlardan şehirlere doğru olan nüfus hareketidir.
- 🏞️ Göç: İnsanların bir yerden başka bir yere yerleşmek amacıyla yaptıkları harekettir. İç göç ve dış göç olarak ikiye ayrılır.
- 🏡 Yerleşme: İnsanların barınma, çalışma, dinlenme gibi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurdukları alanlardır. Kırsal ve kentsel yerleşmeler olarak sınıflandırılır.
💰 Ekonomik Coğrafya Kavramları
- 🌾 Tarım: Toprağı işleyerek bitkisel ve hayvansal ürünler elde etme faaliyetidir.
- 🏭 Sanayi: Hammaddeleri işleyerek yeni ürünler elde etme faaliyetidir.
- ⛏️ Madencilik: Yer altındaki madenleri çıkarma faaliyetidir.
- ✈️ Ulaşım: İnsanların ve eşyaların bir yerden başka bir yere taşınmasıdır.
- 🌍 Küreselleşme: Farklı ülkeler arasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkilerin artmasıdır.
⚠️ Doğal Afetler ile İlgili Kavramlar
- 🌋 Deprem: Yer kabuğundaki ani kırılmalar sonucu oluşan sarsıntılardır.
- 🌊 Tsunami: Deniz veya okyanus tabanında meydana gelen deprem, volkanik patlama veya heyelan sonucu oluşan dev dalgalardır.
- 🌪️ Hortum: Şiddetli dönen rüzgarlarla oluşan, huni şeklinde bir hava olayıdır.
- ⛰️ Heyelan: Toprak, kaya veya moloz yığınlarının eğim yönünde hareket etmesidir.
- 🔥 Orman Yangını: Ormanlık alanlarda kontrolsüz bir şekilde yayılan yangınlardır.
- ⛈️ Sel: Aşırı yağışlar veya kar erimeleri sonucu oluşan su baskınlarıdır.
Bu kavramları öğrenerek ve anlamlarını içselleştirerek, TYT coğrafya sorularını çözerken daha başarılı olabilirsin. Unutma, coğrafya sadece ezberlemek değil, anlamakla ilgilidir!
