Tyt fizik elektrik

Question

Elektrik konusunda özellikle formülleri karıştırıyorum ve hangi soruda hangi formülü kullanacağımı kestiremiyorum. Bir de devrelerde akım, gerilim ilişkisini tam oturtamadım, nerden başlayacağımı şaşırıyorum. Temel mantığı anlasam, soruları daha rahat çözeceğim sanki.

Answer 1

💡 TYT Fizik Elektrik: Temel Kavramlar

Elektrik, etrafımızdaki birçok olayın temelinde yatan bir güçtür. TYT Fizik sınavında da elektrik konusu önemli bir yer tutar. Bu konuda başarılı olmak için temel kavramları iyi anlamak gerekir.

⚡ Elektrik Yükü

Maddenin atomik yapısında bulunan protonlar (+) ve elektronlar (-) elektrik yüküne sahiptir. Aynı cins yükler birbirini iterken, zıt cins yükler birbirini çeker.

• ➕ Proton: Pozitif yüklü parçacık
• ➖ Elektron: Negatif yüklü parçacık
• ⚛️ Nötr: Yüksüz (proton ve elektron sayıları eşit)

🔌 Elektrik Akımı

Elektrik akımı, bir iletken üzerinde yüklerin hareketidir. Genellikle metallerde serbest elektronların hareketiyle oluşur. Akım, amper (A) birimiyle ölçülür.

• ➡️ Akım Yönü: Devrede pozitif kutuptan negatif kutuba doğrudur (elektronların hareket yönünün tersi).
• 🔋 Üreteç: Devreye enerji vererek akımın oluşmasını sağlar.

🧲 Potansiyel Farkı (Gerilim)

Potansiyel farkı, iki nokta arasındaki enerji farkıdır. Bir devrede akımın oluşması için potansiyel farkının olması gerekir. Gerilim, volt (V) birimiyle ölçülür.

• ⚡ Yüksek Potansiyel: Daha fazla enerjiye sahip nokta.
• ground Düşük Potansiyel: Daha az enerjiye sahip nokta.

🚧 Direnç

Direnç, bir iletkenin akıma karşı gösterdiği zorluktur. Direnç, ohm (Ω) birimiyle ölçülür. Direnç, iletkenin cinsine, uzunluğuna ve kesit alanına bağlıdır.

• 📏 Uzunluk: İletkenin uzunluğu arttıkça direnç artar.
• 🔍 Kesit Alanı: İletkenin kesit alanı arttıkça direnç azalır.

📐 Ohm Yasası

Ohm yasası, gerilim (V), akım (I) ve direnç (R) arasındaki ilişkiyi açıklar: V = I x R

• 💡 V: Gerilim (Volt)
• 🌊 I: Akım (Amper)
• 🧱 R: Direnç (Ohm)

🔋 Seri ve Paralel Bağlantılar

⛓️ Seri Bağlantı

Seri bağlı dirençlerde akım aynıdır, gerilim dirençler arasında bölünür. Toplam direnç, dirençlerin toplamına eşittir.

🪜 Paralel Bağlantı

Paralel bağlı dirençlerde gerilim aynıdır, akım dirençler arasında bölünür. Toplam direnç, aşağıdaki formülle bulunur:

1/R_toplam = 1/R₁ + 1/R₂ + ...

💡 Elektrik Enerjisi ve Gücü

Elektrik enerjisi, elektrik akımının yaptığı iştir. Güç ise birim zamanda harcanan enerjidir. Güç, watt (W) birimiyle ölçülür.

• ⚡ Enerji (E): E = V x I x t (t: zaman)
• 💪 Güç (P): P = V x I = I² x R = V² / R