⚖️ Yargıtay Kararları Işığında İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminatı
İş kazaları ve meslek hastalıkları, iş hayatının kaçınılmaz risklerinden olup, çalışanların bedensel ve ruhsal bütünlüklerini tehdit etmektedir. Bu tür olaylar sonucunda ortaya çıkan maddi ve manevi zararların tazmini, hem iş hukuku hem de sosyal güvenlik hukuku açısından büyük önem taşır. Yargıtay kararları, bu tazminat süreçlerinde önemli bir rehber niteliğindedir.
- 🔑 İş Kazası Tanımı: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, sigortalının işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işi yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.
- 🩺 Meslek Hastalığı Tanımı: Aynı Kanun'un 14. maddesine göre meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliği nedeniyle tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.
- 📜 Yargıtay'ın Rolü: Yargıtay, iş kazası ve meslek hastalığı davalarında verilen yerel mahkeme kararlarını inceleyerek, hukukun doğru uygulanmasını sağlar ve içtihat yoluyla hukuki belirliliği tesis eder.
💰 Tazminat Türleri
- 🤕 Maddi Tazminat: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ortaya çıkan maddi zararların (işgücü kaybı, tedavi giderleri, kazanç kaybı vb.) karşılanmasını amaçlar. Yargıtay, maddi tazminatın hesaplanmasında sigortalının kusur oranı, yaşı, mesleği, gelir durumu gibi faktörleri dikkate alır.
- 💔 Manevi Tazminat: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu duyulan acı, elem ve ızdırabın hafifletilmesi amacıyla hükmedilen tazminattır. Yargıtay, manevi tazminatın miktarını belirlerken olayın ağırlığı, tarafların kusur durumu ve sosyal ekonomik durumları gibi unsurları göz önünde bulundurur.
- 🧑⚖️ Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin (eş, çocuklar, anne, baba vb.) uğradığı maddi zararların karşılanmasını amaçlar. Yargıtay, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında ölenin geliri, yaşı, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sayısı gibi faktörleri dikkate alır.
⚠️ İşverenin Sorumluluğu
- 🛡️ Genel Olarak Sorumluluk: İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali halinde, iş kazası veya meslek hastalığı meydana gelirse, işveren kusuru oranında tazminattan sorumlu olur.
- 🚧 Kusur Oranı: Yargıtay, işverenin kusurunu belirlerken işyerindeki risklerin önlenmesi için alınan önlemleri, çalışanlara verilen eğitimleri ve denetimleri dikkate alır.
- ⚖️ Sorumluluğu Kaldıran Haller: İşverenin sorumluluğu, mücbir sebepler, sigortalının ağır kusuru veya üçüncü kişilerin kusuru gibi hallerde ortadan kalkabilir veya azalabilir.
🗓️ Zamanaşımı
- ⏳ Zamanaşımı Süresi: İş kazası ve meslek hastalığı tazminat davalarında zamanaşımı süresi, olayın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak, ceza davası açılmışsa, ceza davası zamanaşımı süresi uygulanır.
- 📅 Başlangıç Tarihi: Zamanaşımı süresi, iş kazası veya meslek hastalığının meydana geldiği tarihten başlar. Meslek hastalıklarında, hastalığın teşhis edildiği tarih önem taşır.
🎯 Yargıtay Kararlarından Örnekler
- 🏢 Yüksekte Çalışma: Yargıtay, yüksekte çalışma sırasında düşmeyi önleyici tedbirlerin alınmaması halinde işverenin ağır kusurlu olduğuna hükmetmiştir.
- 🏭 Makine Koruyucuları: Yargıtay, makine koruyucularının bulunmaması veya yetersiz olması halinde işverenin kusurlu olduğuna karar vermiştir.
- ☢️ Kimyasal Maddeler: Yargıtay, kimyasal maddelerle çalışmalarda gerekli önlemlerin alınmaması ve çalışanlara uygun kişisel koruyucu donanım verilmemesi halinde işverenin sorumlu olduğuna hükmetmiştir.
💡 Sonuç
Yargıtay kararları, iş kazası ve meslek hastalığı tazminat davalarında hukuki belirliliği sağlamakta ve işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almalarını teşvik etmektedir. Çalışanların haklarını korumak ve iş kazalarını önlemek için Yargıtay kararlarının yakından takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.
