Sevgili öğrenciler, bu soru, İslam inancındaki temel kavramlardan biri olan evrenin işleyiş prensiplerini anlamamızı istiyor. Şimdi gelin, her bir seçeneği dikkatlice inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- Soruyu Anlayalım: Soru bize, evrendeki her olayın bir nedeni olduğunu ve hiçbir şeyin sebepsiz yere meydana gelmediğini ifade eden ilkeyi soruyor. Bu, aslında bilimde de karşılığı olan "nedensellik ilkesi"dir.
- A) Sünnetullah: Bu kavram, Allah'ın evrene koyduğu değişmez yasalardır. Bu yasalar, hem fiziksel dünyadaki (yer çekimi, suyun kaldırma kuvveti gibi) hem de toplumsal hayattaki (adaletin sonuçları, zulmün akıbeti gibi) işleyişi kapsar. Evrendeki her olayın bir nedene bağlı olarak gerçekleşmesi, yani sebep-sonuç ilişkisi de Sünnetullah'ın bir parçasıdır. Allah, evreni bir düzen ve intizam içinde yaratmış, bu düzeni de belirli yasalara bağlamıştır. Bu yasalar, Allah'ın değişmez âdeti, yolu ve prensibidir. Dolayısıyla, her olayın bir nedeni olması ilkesi tam da Sünnetullah kavramıyla açıklanır.
- B) İrade: İrade, dileme, isteme ve seçme gücüdür. Hem Allah'ın külli iradesi (her şeyi dileyip yaratma gücü) hem de insanın cüzi iradesi (sınırlı seçme ve karar verme yeteneği) vardır. Ancak irade, olayların sebepsiz meydana gelmediği ilkesini değil, daha çok bir şeyin olup olmamasını veya nasıl olacağını belirleyen gücü ifade eder.
- C) Kader: Kader, Allah'ın ezelden ebede kadar olacak her şeyi bilmesi, takdir etmesi ve yaratmasıdır. Kader, olayların ne zaman, nerede ve nasıl olacağının Allah katında belirlenmiş olmasıdır. Sebep-sonuç ilişkileri de kaderin bir parçasıdır, ancak kader kavramı doğrudan "her olayın bir nedeni vardır" ilkesini değil, daha çok ilahi planı ve takdiri ifade eder.
- D) Tevekkül: Tevekkül, bir işi yaparken gerekli tüm önlemleri aldıktan sonra sonucunu Allah'a bırakmak, O'na güvenmek ve dayanmaktır. Bu, bir inanç ve davranış biçimidir, evrenin işleyişindeki nedensellik ilkesini açıklayan bir kavram değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, evrende her olayın bir nedeni olduğu ve hiçbir şeyin sebepsiz meydana gelmediği ilkesi, Allah'ın evrene koyduğu değişmez yasalara, yani Sünnetullah'a işaret eder.
Cevap A seçeneğidir.
