Bir elektrik devresinde iki özdeş ampul ve bir pil kullanılmıştır. Ampullerin her ikisi de aynı parlaklıkta yanmaktadır. Devredeki anahtardan biri açıldığında diğer ampul sönmektedir.
Bu devre ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Ampuller paralel bağlanmıştır
B) Ampuller seri bağlanmıştır
C) Devreye bir ampul daha eklenirse parlaklık değişmez
D) Ampullerin parlaklıkları farklıdır
Bu soruyu çözmek için, elektrik devrelerindeki seri ve paralel bağlantıların temel özelliklerini anlamamız gerekiyor. Soruda verilen kilit bilgi, ampullerin birbirine nasıl bağlı olduğunu anlamamızı sağlayacaktır.
-
Sorudaki Kilit Bilgi: "Devredeki anahtardan biri açıldığında diğer ampul sönmektedir." Bu ifade, ampuller arasında elektriksel bir bağımlılık olduğunu gösterir. Yani, bir ampulün akım yolu kesildiğinde, diğer ampul de çalışmayı durduruyor.
-
Seri Bağlantı Nedir? Seri bağlı bir devrede, tüm bileşenler (ampuller, anahtarlar vb.) tek bir yol üzerinde art arda bağlanır. Bu durumda, devrenin herhangi bir noktasında (örneğin bir ampulün bozulması veya bir anahtarın açılmasıyla) elektrik akımı kesilirse, tüm devre boyunca akım durur ve bağlı olan diğer tüm elemanlar da çalışmayı durdurur. Evlerimizdeki eski tip yılbaşı ışıklandırmaları buna iyi bir örnektir; bir ampul patladığında hepsi söner.
-
Paralel Bağlantı Nedir? Paralel bağlı bir devrede ise, her bir bileşen (ampul) pilin uçlarına ayrı ayrı bağlanır ve kendi bağımsız akım yoluna sahiptir. Bu nedenle, paralel bağlı ampullerden birinin yolu kesilirse (anahtar açılırsa veya ampul bozulursa), diğer ampuller kendi yolları üzerinden akım almaya devam eder ve yanmaya devam eder. Evlerimizdeki prizler ve aydınlatmalar paralel bağlıdır; bir odanın ışığı kapandığında diğer odaların ışıkları yanmaya devam eder.
-
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
-
A) Ampuller paralel bağlanmıştır: Eğer ampuller paralel bağlı olsaydı, bir anahtar açıldığında veya bir ampul bozulduğunda, diğer ampul yanmaya devam ederdi. Ancak soruda diğer ampulün söndüğü belirtiliyor. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
-
B) Ampuller seri bağlanmıştır: Seri bağlı bir devrede, devrenin herhangi bir noktasındaki kesinti (anahtarın açılması gibi) tüm devreyi etkiler ve diğer ampulün de sönmesine neden olur. Bu durum, sorudaki "Devredeki anahtardan biri açıldığında diğer ampul sönmektedir" bilgisiyle tamamen uyumludur. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
-
C) Devreye bir ampul daha eklenirse parlaklık değişmez: Eğer ampuller seri bağlıysa (ki sorudaki bilgi bunu gösteriyor), devreye bir ampul daha eklemek devrenin toplam direncini artırır. Toplam direnç arttığında, devreden geçen toplam akım azalır ($I = V/R$). Akım azaldığı için ampullerin parlaklıkları da azalır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
-
D) Ampullerin parlaklıkları farklıdır: Soruda açıkça "Ampullerin her ikisi de aynı parlaklıkta yanmaktadır" ifadesi yer almaktadır. Bu ifade, D seçeneğini doğrudan çürütmektedir. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Verilen bilgiler ışığında, ampullerin seri bağlı olduğu kesinlikle doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.
